Malico

Ĉino, mia sola frato, estas tri jarojn pli aĝa ol mi. Mia panjo diras, ke Ĉino ne estas stulta, sed iom obstina kaj malmolkapa. Li estas bona knabo, laŭ la opinio de panjo. Eble li ja estas tia kun ŝi, aŭ almenaŭ antaŭ ŝiaj okuloj, sed kun aliaj — precipe kun mi — li ĉiam estis perversa. Mi memoras, ke, kiam li fariĝis okjara, miaj gepatroj donacis al li biciklon. Li promenveturis per ĝi kelkajn tagojn kaj, kiel kutime, baldaŭ enuiĝis. Sed li neniam volis pruntedoni ĝin al mi.

— Nu, Ĉino, pruntedonu al mi la biciklon — mi petegis lin.

Mia patrino estus dirinta ion al li, provante kortuŝi lin por konvinki lin pruntedoni ĝin al mi, sed la lastan vorton havis li. Se li diris “ne”, tio estis ne, kaj per tio la afero finiĝis. Miaj gepatroj ne ŝatis kontraŭi lin. En mia kazo, estis la malo. Se mi havis novan ludilon, kaj Ĉino ekdeziris ludi per ĝi, mia patrino fulmrapide dirus al mi:

— Nena, pruntedonu la ludileton al Ĉino. Ne estu malbona!

Mi malbona, imagu! Kiam mi faris mian “pf!”-mienon, panjo levis la brovojn, kvazaŭ dirante al mi en sekreta lingvo: “Memoru, ke via frato estas speciala”. Tiel, mi cedis, kaj Ĉino ekludis per mia nova ludilo, sen ke mi povis eĉ unuafoje uzi ĝin. Senescepte, li redonus ĝin al mi, kiam ajn li emus, malpura kaj rompita. Mi ricevis la restaĵojn de mia donaco, tion, kion Ĉino postlasis, la restaĵaĉojn.

Ankaŭ el la amo venis al mi la restaĵaĉoj, aŭ almenaŭ tiel mi sentis. Mia patrino havis okulojn nur por Ĉino: atentu, li iras al la strato; gardu lin, ke li ne bruligu sin ĉe la forno; ĉu Ĉino faris tion, ĉu li diris alion... Kaj min la hundo povus formanĝi, neniu zorgus. Mia patro same: kiam li revenis de la laboro, laca, li donus al mi kison sur la kapon kaj farus al mi ian demandon pri la lernejo. Sen aŭskulti la respondon, li irus demandi mian panjon, kiel Ĉino sukcesis en la klaso. Tion mi mem povus respondi al li. Kiel do li sukcesus, homo? Nu, malbone!

Ni estis kune en la unua klaso, mi unu jaron antaŭe kaj Ĉino du jarojn malantaŭe, ĉar li, kiel mi diris, estis “iom obstina kaj malmolkapa”. Ni estis en la sama klasĉambro kaj havis la saman instruistinon. Ŝi, same kiel mi, rapide konstatis, kiom “obstina kaj malmolkapa” estis Ĉino. Pli ol malmola, li estis hermetika: nenio eniris lin. Li estis en morta malamikeco kun la literoj kaj la nombroj.

Mi memoras, ke iam la instruistino faris specialan lecionon pri la planedoj. Al ĉiu lernanto ŝi donacis bombonon por ĉiu parkerigita nomo. Al mi ŝi devis doni naŭ, ĉar mi lernis ĉiujn: de Merkuro ĝis Plutono. Al Ĉino ŝi donis nur peceton da mola karamelo, kaj tion nur fine de la leciono, ĉar post mateno da klopodoj la plejo, kion ŝi atingis, estis igi lin diri “Jupeto” anstataŭ “Jupitero”.

Lia plej ŝatata horo estis la paŭzo, kiun li uzis por interbatiĝi kun la aliaj knaboj kaj por levi la jupojn de la knabinoj. Li kondutis tiel malbone, ke iam oni metis al li verdan steleton sur la frunton pro la sola merito, ke tiun matenon li levis la jupon de neniu. Miaj gepatroj festis tiun stelon, kvazaŭ ĝi estus tiu, kiu anoncis la alvenon de la Infano Jesuo. Nun, kiam mi pensas pri tio, hejme li estis ia Infano Jesuo. Mi, male, estis kiel la bovo, kiun oni metas apud la kripo, kiu estas tie, sed apenaŭ rimarkiĝas: oni eĉ ne plu diris al mi ion pri la oraj steletoj, kiujn mi ĉiutage portis sur la frunto, ĉar mi estis sanktulino en la klasĉambro kaj havis senmakulajn notojn.

— Knaboj ja estas malsamaj ol knabinoj — diris mia patrino. — Ili estas pli aktivaj!

Mi baldaŭ akceptis, ke Ĉino kaj mi estis mezurataj per malsamaj mezuriloj. Al kio mi neniam rezignaciis, estis, ke li faris al mi tiom da malicaĵoj. En mia kvartalo ni nomas “malicaĵo” la infanajn petolaĵojn, kiuj celas, pro perversa plezuro, damaĝi proksimulon aŭ besteton. Ĉino, kiu ne kapablus difini la vorton, frue akiris doktorecon pri farado de ĉiuspecaj malicaĵoj al mi.

— Ĉino, ne faru malicaĵojn al via fratineto — dirus mia patrino, sen multe da emfazo, ĉiufoje kiam ŝi vidis min veni plorante. — Lasu ŝin, ŝi ja estas trankvila kun sia pupo...

Mia frato, kompreneble, atentis ŝin tiom, kiom la kukolhorloĝon, kiu sonigas la horon. Li pinĉis miajn brakojn, kraĉis sur min, tiris miajn harojn, senkapigis miajn pupojn, kaj tiel plu! Se io estas senlima en la universo, tio estas la nombro kaj vario de malicaĵoj, kiujn knabo “iom obstina kaj malmolkapa” povas fari al sia pli juna fratineto. Li ŝajnis iom post iom rafini la arton ĉagreni min, kaj li dediĉis grandan parton de sia tempo al malfaciligado de mia vivo.

La tago, kiam li fariĝis okjara, kiam oni donacis al li la biciklon, estis aparte memorinda rilate al malicaĵoj: li deŝiris la orelojn de rozkolora pluŝa hundo, kiun mia avino Pita donacis al mi je Kristnasko; li ĵetis sapon en mian okulon, dum mi banis min; kaj poste li kronis la atakon, ĵetante al mia vizaĝo frostigitan maizan kuketon. Kaj kiel precize li celis!

Mi bone memoras, ke tio okazis en lia naskiĝtago, ĉar mia plorado tute ne efikis sur miajn gepatrojn. Li ĝuis ian imunecon kiel la naskiĝtagulo. Mi memoras ankaŭ la precizan tagon, ĉar oni kuiris grandan sankoĉon1 por la festo, kaj mia panjo petis mian paĉjon aĉeti kokidojn por repopoli la kokejon. Kvankam aliaj tagoj interkonfuziĝas en la nebulo de la memoro, mi ne konfuzas tiun tagon de mia infaneco kun iu alia: ĝi estis la tago, kiam mi solene ĵuris, antaŭ la kripligitaj oreloj de mia pluŝbesto, venĝi ĉiujn malicaĵojn de Ĉino.

Mia paĉjo alportis la kokidojn tiun posttagmezon: dek du buletojn el flavaj plumoj. Ĉino laŭplaĉe ĉaskuris ilin en la korto, provante surpaŝi ilin. La kokidoj kuris hazarde sub liaj piedoj, evitante liajn paŝegojn kun granda lerteco. Ĝis Ĉino surpaŝis unu. Mi kredas, ke li tuj bedaŭris: kun larmoj en la okuloj, li vidis ĝin iomete tordiĝi kaj poste resti senmova. Tiu kulpa plorado komprenigis al mi, ke estis, eble, iom da boneco en lia koro.

Estis aliaj aferoj en lia koro; inter ili, la egoismo okupis eminentan lokon. Je la krepusko, dum la naskiĝtaga festo, Ĉino estis la unua, kiu batis la pinjaton. Ĝi estis klaŭna kapo, kun franĝoj el krepa papero kaj lana pompono sur la ĉapo. Ĉino bastonbatis ĝin tutforte, kaj la pinjato, kiun mia patro malbone alligis, malligiĝis de la ŝnuro. Ĉino kaptis ĝin en la aero, kaj forkuris al sia ĉambro. Tie li restis duonhoron, manĝante sola la bombonojn, ĝis la promeso de mia patro pri sako da karameloj nur por li konvinkis lin liberigi la ostaĝon, kiu ankoraŭ konservis parton de sia enhavo.

La sukero certe ebriigis lin, ĉar Ĉino kuradis kiel frenezulo, ĝis iu knabo donis al li tion, kion li meritis. Li levis la jupon de la malĝusta knabino, mi kredas, ĉar knabo (eble ŝia frato aŭ ŝia koramiketo) venis kaj pugnobatis Ĉinon en la buŝon, tiel ke li sangis kaj falis surdorsen. Tie la festo finiĝis. Oni portis lin al la hospitalo kaj kudris plurajn stebojn en la interna parto de lia lipo. Oni ŝmiris ungventon sur la ŝvelaĵon de lia kapo kaj tenis lin dum unu nokto sub observado. Kiam li eksciis, ke li devas dormi en la hospitalo, li ekploregis. Miaj gepatroj, por konsoli lin, demandis lin:

— Kion vi volas, por ke vi distriĝu?

Al tio Ĉino respondis: “kokidon”. Miaj gepatroj iris hejmen, kaj prenis unu el la dek unu postvivintaj kokidoj kaj alportis ĝin al mia frato. “Ankaŭ ĉi tiun li mortigos”, mi pensis. Sed mi eraris. Mi kredas, ke io en lia kapo difektiĝis (aŭ ripariĝis) pro la frapo kontraŭ la tero, ĉar li prenis la kokidon kun nekutima tenereco kaj karesis ĝin dum horoj, ĝis li ekdormis.

De tiam ĝuste tiu kokido estis lia plej ŝatata. Kiam li revenis de la lernejo, li donis al ĝi akvon kaj manĝaĵon, karesis ĝin kaj rakontis al ĝi aferojn. Mi dirus, riskante soni ridinda, ke li konsideris ĝin sia amiko. Li eĉ donis al ĝi nomon, tre originalan, cetere, kiun neniu divenus eĉ post miliono da jaroj: “Kokido”. Ĉu pro la frapo sur la kapo, ĉu pro tiu nova amikeco, okazis ŝanĝo en la personeco de mia frato: li preskaŭ ne plu interbatiĝis en la lernejo kun la knaboj, kaj malofte levis la jupojn de la knabinoj.

Liaj malicaĵoj kontraŭ mi tamen ne malpliiĝis. Miaj gepatroj tiom ĝojis pro lia ĵus akirita konduto en la lernejo, ke ili permesis al li la liberecon plu ĉagreni min hejme. Tamen, mi kredas, ke ili neniam demandis sin pri la kialo de la ŝanĝo, kaj ili ne eksciis — kiom mi scias — pri la amikeco de Ĉino kun Kokido. Fakte, mi kredas, ke neniu ĝin konis, krom mi.

Mia frato certigis al mi, ke li kapablas rekoni Kokidon inter ĉiuj aliaj birdoj. Komence mi pensis, ke tio estas unu plia el liaj frenezaĵoj, sed kun la tempo mi rimarkis, ke iuj trajtoj estis malsamaj inter la kokidoj kaj ke mia frato, efektive, ŝajnis ĉiam nutri kaj karesi la saman individuon. Eĉ kiam ili kreskis kaj fariĝis kokinoj, Ĉino daŭre rekonis Kokidon inter la aliaj kortbirdoj. Kokido montriĝis kokino, cetere, kaj ne koko, kiel atendis mia frato, sed ilia reciproka korinklino ne malpliiĝis pro la neatendita turniĝo de la eventoj.

Tiel staris la aferoj, kiam venis la sekva naskiĝtago de Ĉino, kun la respektiva eŭforio en lia animo. Avino Pita venis viziti nin la antaŭan vesperon kaj alportis al ni donacojn. Ŝi donis al mi la miajn tuj, kaj konservis tiujn de Ĉino por la festo de la sekva tago. Inter miaj donacoj estis alia pluŝbesto. Kvankam mi kaŝis ĝin, por ke Ĉino ne trovu ĝin, iel li sukcesis malkovri kaj dispecigi ĝin antaŭ ol iri al la lernejo. Tiu krimo estis la lasta insulto al mia digno, kaj mi rememoris mian ĵuron.

Tiam mia cerbo de sesjara knabino ekfunkciigis majstran planon por plenumi mian venĝon. Mi komencis per ŝajnigo de tuso kaj malforteco, por konvinki miajn gepatrojn lasi min hejme ripozi. Post kiam ili foriris al la laboro, kaj Ĉino estis en la lernejo (eble vane provante lerni la nomon de iu planedo kun malpli ol tri silaboj), mi plenumis la duan paŝon: kaĵoli avinon Pita. Mi iris en mia noktoĉemizo kun floretoj ĝis la kuirejo, kie ŝi — kun antaŭtuko kaj ĉio — faris la preparojn por la festo.

— Kiel vi fartas, Nena? — demandis min avino Pita.

Mi signis “tiel-tiel” per la libera maneto. Por kompletigi la bildon, mi trenis per la alia la kripligitan pluŝbeston, kiu pereis inter la manegoj de Ĉino en sia unua tago. Mia avino levis min en siajn brakojn kaj diris al mi serion da dolĉaj stultaĵoj per infanece ploreta voĉo, el tiuj, pri kiuj la avineco, pro nekonataj kialoj, igas la maljunulinetojn kredi, ke ili ravas la infanojn. Mi diris al ŝi, ke mi malsatas, dum mi frotis al mi la okuletojn per la mano kaj tusis.

— Mi kuiros por vi kokaĵan supeton, por ke vi fartu pli bone — deklaris avinjo Pita.

Mi sorisis. Ŝi prenis el la provizejo paketon da senakvigita kokaĵsupo.

— Tiun mi ne ŝatas — mi diris, duobligante la tusadon.

La avino haltis momenton, kvazaŭ meditante. Mi pacience atendis. Ŝi rigardis tra la fenestro al la korto, kaj ŝia vizaĝo heliĝis, kiam ŝi vidis la kokejon. Ŝi diris al mi, ke mi atendu ŝin momenton en la kuirejo, kaj foriris kun tranĉilo. Kompreneble, mi eliris post ŝi. Mi kredas, ke la ekscitiĝo forgesigis al mi tusi, dum mi kuris, kun pluŝbesto kaj ĉio, al la korto.

Avino Pita havis bonan intencon, sed malbonajn refleksojn, kaj al ŝi mankis forto. La kokejo estas granda kaj dum pluraj minutoj ŝi vane provis kapti iun kokinon, sed ili lerte evitis ŝiajn manojn. Ĉiuj estis trejnitaj en la artoj de eskapismo, kutimiĝintaj al la persekutado de Ĉino. Ĉiuj, krom unu: Kokido, kiu, estante la favorato de la demono, neniam devis kuri por sia vivo. Ĝis nun.

— Kaptu tiun tie, avinjo Pita, ĝi staras senmove — mi diris al ŝi.

— Kiun, filinjo? — ŝi demandis senkulpe, kun ŝvita vizaĝo kaj penante spiri.

Mi montris ĝin al ŝi per la fingreto kaj tusis kelkfoje por doni gravecon al la momento. Ŝi ekvidis ĝin, kaj saltante al ĝi de malantaŭe ŝi sukcesis kapti ĝin je la vosto. Ŝi portis ĝin pendantan kapon malsupren al la kuirejo. Ŝi elprenis grandan kaserolon, kaj metis akvon boli. Mi rigardis de la pordo la bolon de la akvo sur la forno kaj la paciencan palpebrumadon de la birdo sur la planko.

— Iru kuŝiĝi, filinjo, por ke vi rapide resaniĝu — ŝi insistis.

Kiam mia panjo alvenis, la avino diris al ŝi, ke ŝi kuiris sankoĉon por la tagmanĝo, ĉar “kokaĵa supeto estas bona kontraŭ malvarmumo kaj Nena plu tusas”. Mia panjo, kiu venis ŝarĝita de pakaĵoj kaj kun pinjato por la naskiĝtago, kapjesis kaj ne atribuis gravecon al la afero. Ĉino venis post ŝi, kaj lasis la dorsosakon kun la kajeroj ĵetita en la koridoro: li iris rekte al mia ĉambro por ĉagreni min. Ŝajnis al mi, ke li iom kompatis min (ankaŭ li kredis, ke mi estas malsana), kaj min atakis konsciencriproĉo. Sed poste, je la trankviliĝo de mia konscienco, li komencis fari al mi malicaĵojn. Mi tusis, stoike, kaj diris al li kvazaŭ preterpase:

— Ĉu vi scias, kion avinjo Pita kuiris por la tagmanĝo?

Li levis la ŝultrojn, kvazaŭ dirante “kaj kiel diable tio koncernas min”, kaj daŭre ĉagrenis min kun la obstineco de harimplika abelo2.

— Ŝi kuiris kokidan supon — mi finbatis.

Iom obstina kaj malmolkapa, diras mia patrino. Duonan minuton bezonis Ĉino por kompreni la aludon. Mi diris “kokida supo”, anstataŭ “kokaĵa supeto”, kiel diris la avino. Subite, Ĉino malfermis la okulojn, levis la brovojn kaj elkuris al la korto. El la ĉambro mi aŭdis la koleratakon, kiun li faris. Mi, brakumante mian ŝiritan pluŝbeston, tenere tusis kun la kapo sur la kuseno.