La ora koro

Tiu pendolhorloĝo, kiu estas sur la muro de mia ĉelo — ĉu vi vidas ĝin? —, tiu estas mia koro. Tiu de mia filo estas alia: poŝhorloĝo kun ĉeneto, kiun mia edzo aĉetis en lombardejo. Mi scias nenion pri la antaŭaj posedantoj. Ĝi estas el pura oro, kun rafinita desegno. Ĝi havas vitron antaŭe, por vidi la ciferplaton, kaj alian, pli malgrandan, malantaŭe, kiu montras la internan mekanismon.

Estis la agitita oscilado de ĉi tiu maŝino, kiu kaptis mian atenton. Ĝi ŝajnis al mi la palpitado de timigita besteto, kun la internaĵoj elmetitaj sur disekca tablo. Ĝiaj risortoj kaj dentradoj moviĝis kiel viva organo. “Ŝajnas, ke ĝi batas”, mi diris al mia edzo, “kiel la koro de bebo”. Apenaŭ mi eldiris tiun frazon, mi bedaŭris miajn vortojn. Mi rigardis al la malplena lulilo, kiu, kovrita de strioj el lumo kaj ombro, ripozis en angulo, kaj mi sentis, ke hirtiĝas la haroj de mia nuko.

Mia bebo mortis unu jaron antaŭe. “Lulila morto”, oni diris al mi. Li ĉesis spiri, senkaŭze. “Sed kial?”, mi demandis. Nenio okazas sen kaŭzo. Mi memoras, ke tiun tagon li havis singulton, kaj mi metis malsekan tuketon sur lian frunton; kelkajn minutojn poste li estis mortinta. (Antaŭ nelonge mi legis, ke, kiam kelkmonata bebo sentas malsekecon sur la vizaĝo, lia cerbo indikas al li, ke li ankoraŭ estas mergita en la likva medio de la patrina ventro, kaj lia spirado ĉesas). Ekde tiam mi pasigas la posttagmezojn en la balancseĝo, kontemplante la fotojn de mia mortinta bebo. Mi movis nenion en la ĉambro: la malplena lulilo restis en la sama angulo.

Ĉe specialaj datoj min trafas malbona antaŭsento, ekde kiam mi estis knabino. “Kaj se io okazos?”, mi demandas min ĉiufoje, kiam alproksimiĝas naskiĝtago aŭ datreveno, “kaj se tragedio okazos en ĉi tiu dato?” Tial, kiam alproksimiĝis la datreveno de la morto de mia bebo, mia edzo decidis antaŭi la recidivon de mia depresio. Li iris al lombardejo kaj aĉetis por mi orajn orelringojn. Okaze, li enamiĝis al la poŝhorloĝo, kiun mi priskribis, kaj akiris ĝin sen demandi la kialon de la tre malalta prezo. Mi antaŭsentas, ke la horloĝo estis malbenita: ĝi certe alvokis malfeliĉojn sur siajn antaŭajn posedantojn, kaj tial ili seniĝis de ĝi.

Pasis la tagoj kaj mia edzo aspektis kontenta pri sia nova horloĝo. Li neniam portis ĝin kun si, sed konservis ĝin en skatoleto el ebono, ĉar ĝia valoro, eĉ nur la metala, estis konsiderinda. Ĉiumatene, antaŭ ol foriri, li streĉis la risorton de la aparato kaj lasis ĝin en la skatoleto.

Post kelkaj semajnoj mi eksciis, ke mi estas graveda. Mi estis preĝinta al Dio por nova bebo ekde la tago, kiam mi enterigis la unuan. “La Sinjoro finfine aŭskultis min”, mi diris al mi. Sed post mallongaj momentoj de feliĉo, min atakis la rememoro pri la malbonaŭgura frazo, kiu eskapis el miaj lipoj tiun tagon. Mi ne povis elpeli ĝin el mia kapo.

Fine mi naskis mian duan bebon. Estis knabeto, bela kiel anĝelo pentrita de Rafaelo, vivanta portreto de sia mortinta frato. Li kreskis sana, kiel tiu estis kreskinta. Mi sentis min kulpa pri la morto de la unua bebo, kaj tial mi strikte sekvis ĉiujn rekomendojn por eviti la lulilan morton. La nova bebeto dormis surdorse, sur firma matraco kaj sen objektoj, kiuj ĝenus lian spiradon. Kvankam en lia korpo ne estis signo de malsano, kiu meritus ian ajn zorgon, je la du monatoj min invadis terura timo, ĉar alproksimiĝis la dua datreveno de la morto de mia unua filo. La maltrankvilo estis duobla, ĉar en tiu tago pleniĝus ankaŭ unu jaro, de kiam mi eldiris tiun malbenitan frazon. Mi scias, ke multaj homoj ne kalkulas la tagojn tiel detale, ĉar ili ne atentas la signojn de la tempo. Sed mi ĉiam estas atenta, por antaŭi la malfeliĉon.

Vi eble demandos vin pri la naturo de mia antaŭsento. Mi timis, ke miaj vortoj venos turmenti min. Tial ĉiutage, kiam mi restis sola, mi elprenis la horloĝon el la ligna skatoleto, kaj kontemplis ĝin silente. “Per tiu sama batado, malforta kaj ritma, palpitas la koro de nia filo”, mi diris al mi.

Estas multaj similecoj inter la koro kaj horloĝo: ambaŭ estas mirindaj maŝinetoj, kiuj laboras senĉese eĉ kiam ni ne vidas ilin, sentas ilin, pensas pri ili. Rigardu horloĝon en la nokto kaj denove rigardu ĝin en la mateno: vi vidos, ke ĝi iris senripoze la tutan nokton kaj ankoraŭ montras la ĝustan horon. Tiel ankaŭ via koro iras dum la tuta nokto, sen ke vi rimarku tion. Kvankam vi ne pensas pri ĝi dum la dormo, via koro batas por teni vin viva.

Iun frumatenon mi vekiĝis ektimigita. Obsedata de ideo, mi ne povis reendormiĝi. Mi prenis la horloĝon kaj iris al la lulilo. Kun mia orelo sur la brusto de la dormanta bebo, kaj miaj okuloj fiksitaj sur la horloĝo, mi komparis la batojn kun la movo de la sekundmontrilo. Mi kontrolis ilian sinkronecon. Dum dek kvin minutoj mi aŭskultis la tum-tak de la koreto kaj komparis ĝin kun la tik-tik de la horloĝo: eĉ ne unu takto, eĉ ne unu salto de la sekundmontrilo estis ekster la ritmo de la batado.

Esplorante en la biblioteko, mi ekkomprenis pli bone ĉi tiun sinkronecon. Se vi permesas al mi klarigi ĝin, vi konstatos, ke — kontraŭe al tio, kion mia edzo igis vin kredi — mi ne estas freneza. La koro de dumonata bebo batas cent dudek fojojn minute, du batojn ĉiun sekundon. Aliflanke, en la mekanismo de tia horloĝo estas rado, regata de nadlo, kiu saltas du dentojn ĉiun sekundon. Vi jam vidas la rilaton, ĉu ne? Temas pri cent dudek saltoj de la rado ĉiun minuton, la sama nombro kiel tiu de la batoj de la koro de bebo.

La simileco ne finiĝas tie: la sekundmontrilo ne saltas de unu sekundo al la sekva per unusola movo de la montrilo, sed per kvar pli mallongaj movoj, ĉiu el kvarono de sekundo. Same en la koro de la bebo: ĉiu bato havas du sonojn: tum-tak, devenantajn de la fermiĝo de la diversaj valvoj. Ĉu la paralelo ne estas evidenta? Ĉiun sekundon, estas kvar etaj saltoj de la montrilo, same kiel kvar sonojn eligas la koro de bebo.

Sed tio ne estas ĉio. La horloĝo estis akirita la saman tagon, kiam, laŭ miaj kalkuloj, la bebo estis koncipita. Tio povus ŝajni al vi negrava, sed ĝi ne estas. Ĉu ne povus esti, ke, pro kaprico de la sorto, la horloĝo anoncis la aperon de la nova filo? Se tiel, ĉu ĝi ne povus ankaŭ aŭguri lian malaperon? Mi ne pretendas, ke iu kredu min, ĉar komence ankaŭ mi rezistis al la ideo. Permesu al mi fini mian rakonton, kaj vi komprenos, ke ĝi estis vera. Mi nur petegas vin, ke vi ne supozu, ke mi perdis la prudenton.

Mi legis multe pri la homa koro, kaj mi bone scias, ke ĝia batado ne estas unuforma. Tio ne signifas, ke mi mensogas. La klarigo estas alia: ankaŭ la irado de la sekundmontrilo ne estis unuforma. Koro kaj horloĝo iris kune, ĝustaj en sia tempa rilato. Mi konfirmis tion per multfoja ripetado de la eksperimento. En la posttagmezoj de soleco, kiam mi kantis al la infano dolĉajn sensencaĵojn, la sekundmontrilo iris pli rapide por sekvi la ritmon de lia gaja koreto. Tiel ankaŭ, kiam la bebeto dormis, la horloĝo malrapidigis sian iradon, sinkrone kun lia ripozanta koro.

Komence mi kredis, ke la horloĝo iras kiel sklavo de la koro de la infaneto. Sed poste min atakis la suspekto, ke la dependeco iras en la kontraŭa direkto. La diferenco ne estas bagatela, ĉar kio okazus, se la horloĝo haltus? Ĉu ne haltus ankaŭ la koro de mia filo?

Ĉi tiu timo fariĝis konstanta angoro kaj igis min tre atenta (sed ne obsedata, kiel diris mia edzo), ke la horloĝo ĉiam funkciu. Scii ĝin en la remburita interno de la ligna skatoleto, ŝirmita kontraŭ ajna bato, trankviligis min. Sufiĉis do teni la risorton streĉita por garantii la senĉesan movadon.

La jeno estas pruvo de mia bona prudento: plene streĉita, la horloĝo iris du tutajn tagojn, kaj tamen ne pasis eĉ unu tago, sen ke mi okupiĝu pri ĝia ĝisfina streĉado. Ĉu ĉi tiu antaŭzorgo ne konfirmas mian klarmensecon? Ankaŭ ĉiutage mi ĝustigis la horloĝon, ĉar la ŝanĝiĝemo, kiun trudis al ĝi la varia batado de la bebo, malfruigis aŭ antaŭigis ĝin ĝis du horojn tage. Ke la horloĝo perdis la ĝustan horon, oni ne povas klarigi per mekanika difekto, kiel evidentigas la fakto, ke kelkfoje ĝi malfruis kaj aliokaze ĝi antaŭis.

En ĉi tiu rutino pasis unu monato. En la antaŭtago de la datreveno, tamen, io ŝanĝiĝis: mia kompatinda bebo, mia animo, mia trezoro... (pardonu min unu sekundon!) Mia filo vekiĝis kun iom da febro kaj spirmalfacilaĵoj. En la hospitalo oni diris al ni, ke temas pri infekto de la supra spira vojo. Laŭ tio, kion mi legis, ĝi rilatas al kazoj de lulila morto. Mi pasigis la nokton en la hospitalo kun la infano, kaj mi petis mian edzon — ŝajnigante, ke temas pri io sengrava — ke, reveninte hejmen, li streĉu la horloĝon. Ĉu Dio iam povos pardoni min, ke mi lasis tiun delikatan taskon al lia mezbona menso, al liaj krudaj manoj? Tial mi ne plu bezonas lin: bruto li estis, la mizerulo.

La sekvan posttagmezon mia edzo revenis al la hospitalo. Mi demandis lin, ĉu li streĉis la horloĝon. Ho, senfina doloro!

— Mi vendis tiun merdaĵon en lombardejo — li respondis al mi. — Ĝi neniam montris la ĝustan horon. Krome, ni estas malriĉaj kaj ne povas permesi al ni la lukson de ora horloĝo. La mono utilos al ni por pagi la hospitalon de la bebeto.

Kiel mia koro sinkis en mia brusto! Sen diri vorton, mi elkuris al la lombardejo. Sed mi trovis ĝin fermita per pendseruro, la lumoj estingitaj.

Mi diris al vi, ke ĉi tiu pendolhorloĝo estas mia koro. Evidente ĝi ne estas mia fizika koro, sed ĝi tenas kun ĝi la saman parazitan rilaton de sinkroneco, kiun la ora horloĝo tenis kun la koreto de mia filo. Ĝia ora pendolo, oscilante tien kaj reen ĉiujn du sekundojn, estas mia sola kunulo. En la longaj horoj de la frumateno, kiam la aliaj malliberulinoj finfine silentiĝis post la kvereloj de la tago, ĝia tok-tok eĥas sur la muroj de mia ĉelo, ekzakte unufoje ĉiun sekundon, koincide kun la batoj de mia koro. Tok maldekstren, tok dekstren: sesdek batoj minute, sana valoro por ripozanta plenkreskulo. Ĝia tien-reen tenas min viva. Ĝi estas mia vivo. Dio! Mi tiom dezirus, ke ĝi ĉesu...

Kiu ne havis la koron ligita al la batado de horloĝo, kun la tempo kiel malamiko, tiu ne scias, kion mi sentis tiun posttagmezon. Sciante, ke la vivo de mia filo estas en danĝero, mi eksciis de najbaroj de la lombardejo la adreson de la posedanto. Sed kiam mi alfrontis lin en lia domo, li rifuzis doni al mi la horloĝon, se mi ne pagos al li novan prezon, kiun li fiksis post retaksado de ĝia valoro en oro. Kompreneble mi ne havis eĉ unu cendon ĉe mi. Kia homo povis peti de mi ion tian, sciante, ke ni estas malriĉaj?

Mi decidis konfesi al li la sekretan kialon de mia urĝo: min ne interesis la horloĝo, sed savi la vivon de mia infaneto. La bastardo ridis al mi en la vizaĝon, nomis min freneza kaj fermis la pordon. Frapante sur la fenestron, mi petegis lin, ke li almenaŭ iru streĉi la horloĝon, ĉar mi timis, ke ĝi baldaŭ haltos, sed li tute ignoris min.

Mia bebo estis... Kiel diri tion? Li estis mia animo. Se mi tiam povus oferi mian korpon, donaci al li la batojn de mia propra koro por savi la lian, mi tuj farus tion. Mi iris al la lombardejo, kaj eniris perforte por repreni la horloĝon. La posedanto, kiu estis sekvinta min, provis haltigi min. Mi mortigis lin per ponardo, kiu pendis sur la muro. Oni diras al mi, ke mi ponardis lin tiom da fojoj, ke estis neeble kalkuli ilin. Mi ne memoras tion, sed ĝi povus esti vera. Mi scias nur, ke la risorto de la horloĝo, preskaŭ malstreĉiĝinta, estis restreĉita ĝis la maksimumo per mia tremanta mano.

Mi ne scias, kiel aspektas hodiaŭ mia filo, post tiom da jaroj. Mia edzo ne permesas al mi vidi lin. En noktoj de nostalgio mi sonĝas lin fortika kaj kuraĝa. Mi konservas la oran horloĝon, kies risorton mi streĉas ĉiumatene. Kontemplante ĝian sekundmontrilon, mi intuicias, kiam mia filo estas feliĉa aŭ malĝoja, kiam li ekzercas sin aŭ ripozas. Lia korritmo, reproduktita en la maŝineto, tenas min informita.

La alia horloĝo, la mura, estis sarkasma donaco de mia edzo por ĵeti al mi en la vizaĝon mian solecon. Kelkfoje mia rigardo perdiĝas en la orbrila disko de ĝia pendolo, ora lento, kiu iras kaj revenas, kiel anĝelo, kiu dancus pendante super abismo. Nur post pluraj jaroj en ĉi tiu malliberejo mi komprenis, ke tiu horloĝo spegulis en sia batado tiujn de mia propra koro.