Cindroj de anĝelo

Ĉiujn ok jarojn, milionoj da tagaktivaj noktopapilioj migras trans la Istmon: ili aperas fine de julio kaj dum monatoj flugas super senfinaj kilometroj da panama ĝangalo. La scienco nomis ilin Urania fulgens, sed la ĉikujaj indianoj de Darieno, kiuj konas ilin de jarmiloj, nomas ilin anĝeloj. Iliaj triangulaj flugiloj, de profunda nigro strekita de pluraj strioj de metale verda nuanco, estas venerataj kiel donaco de la dio Kiki, la unua estaĵo, la memsufiĉa. La kuracantoj, nomataj ĉikireoj de siaj samgentanoj, konas kiel “cindroj de anĝelo” la smeraldan polvereton, kiun oni eltiras el tiuj strioj, kaj kiu estas uzata kiel medikamento por kuraci multajn malsanojn kaj kiel narkotaĵo en iniciaj ritoj.

La plej lastatempa migrado de la Urania, kiuj venis ĉi-jare el la nordo por inundi la stratojn de la urbo Panamo per sia verdnigra flugilbatado, venigis al mia menso rememorojn de miaj malproksimaj tagoj de ĉasisto. Mi kutimis trairi sen akompano la darienan ĝangalon, serĉante grandajn predojn. Tapiroj, jaguaroj kaj cervoj falis pro unu preciza pafo de mia fusilo. Iun tagon estis mi, kiu falis, meze de la ĝangalo, pro la venena kraĉo de eta rano, tre timata de la ĉikujoj pro sia mortiga sekrecio. Mi sentis, ke mi enprofundiĝas en la letargion de la morto. Kiam mi sciis, ke nenio plu povas savi min, mi perceptis per la okulo de mia menso, ke kirlo de nigraj papilioj revenigas mian animon al la korpo. Mi vekiĝis kaj vidis la vizaĝon de ĉikireo. Poste mi eksciis, ke li redonis al mi la vivon per rito kun cindroj de anĝelo. “Kiki estas tiu, kiu donas la vivon kaj kiu prenas ĝin”, li sentencis kun seka gesto.

Ŝuldante mian vivon al tiu mirakla polvo, mi volis koni ĝian sekreton, kiu, post insistaj petegoj, estis parte malkaŝita al mi kondiĉe, ke mi silentu pri ĝi ĝis la tombo. Jenon mi povas diri: la uzo de la ekstrakto en la kuracaj agoj kohere konvenas al la mitologio — aŭ pli ĝuste, teologio — de tiu ĝangala popolo. Laŭ ĝi, ekzistas ekde la komenco de la mondo estaĵoj de lumo (ni nomu ilin anĝeloj) kaj estaĵoj de mallumo (ni diru, demonoj). Do, la noktopapilioj Urania estas anĝeloj, dum la malsanoj estas demonoj. Ekzistas hierarkioj inter tiuj estaĵoj, kaj la superaj superregas la malsuperajn. La kuracanto ricevas de la dioj, ĉiujn ok jarojn, la oferdonon de milionoj da “anĝeloj”, kiuj portas la glaŭkajn cindrojn sur siaj flugiloj: tiu beno permesos al li kuraci la malsanulojn de sia tribo dum la sekva periodo, ĝis okazos la venonta migrado. La ciklo de kolektado de la kuraca substanco ripetiĝas jam de jarcentoj.

Nenio eksterordinara estus en tio, se ne ekzistus unu decida detalo. Ekde la unua momento, kiam ĉikireo prepariĝas por trakti malsanulon, la kuracanto rekonas, pere de la dio Kiki, la hierarkion de la malamiko, kiun li alfrontos. Alivorte, li tuj ekscias, ĉu tiu demono superos aŭ ne per sia potenco la cindrojn de anĝelo. Se la demono havas pli malaltan ĉielan hierarkion ol la anĝeloj donintaj la cindrojn, la kuracanto venkos la demonon, neniigante ĝin por ĉiam, kaj tiel sanigos la malsanulon. Male, se la demono havas pli altan rangon, la kuracanto ne povos venki ĝin per la cindroj kaj mortos en la alfronto. Jen la escepta trajto de la ĉikujaj sanigistoj: la ĉikireo alfrontos la demonon en ambaŭ kazoj. Tio estas, eĉ sciante, ke li mortos en la alfronto, li iros batali kontraŭ supera demono. Mi intuas, ke la pravigo de tio troviĝas en aspektoj de la teologio de tiu popolo, kiujn mia sanigisto kaj majstro neniam volis tute malkaŝi al mi. Por mia beno, la veneno de la rano, kiu atakis min, estis “demono” de pli malalta hierarkio ol la polvo de la Urania, tial mia kuracado estis efika.

Kun la nova migrado de la noktopapilioj, mi sentis viglan deziron reveni al la dariena ĝangalo. Mi ĉasis, sed ne sola: mi akiris la kompanion de kelkaj indiĝenoj, ĉar mi jam komprenis la danĝeron vagi tra tiu verda infero. Al ni venis la novaĵo, ke indianeto estis posedita de demono kaj ke la ĉikireo de la tribo pretiĝas prizorgi lin. Mia scivolemo venkis kaj mi forlasis la ĉasadon por akompani tiun karan sorĉiston, de proksime, en lia misio.

Mi memoras la mahagonan remilon, kiu malrapide enprofundiĝis en la malklarajn akvojn de la rivero Tuira. La maljuna ĉikireo, nomata Cachí Kirechá, veturis kun mi kaj du lernantoj en trankvila pirogo, kantante tra la dentoj profundan kaj persistan psalmon. Laŭ tio, kion diris al mi mia interpretisto, tiu himneto, lernita rekte de la dio Kiki kaj ripetata ekde tiam de ĉiuj generacioj, preparas la koron de la sanigisto por alfronti la antikvajn malamikojn de la lumo. Li kantis por si, kvazaŭ evitante, ke liaj vortoj, sorĉo de pasintaj tempoj, atingu la orelojn de la demonoj, kiuj embuskas en la ĝangalo. “Komence Kiki dancis, kaj ondoj leviĝis en la senfina maro de la nenio; el la ondoj ekŝprucis liaj filoj”, li deklamis, laŭ tio, kion tradukis por mi la juna interpretisto, kiu ripetis por mia profito ĉiujn murmurojn de la kuracanto.

Antaŭ ni veturis, en rustika kesteto, la magia polvo. Mi taksis, ke pluraj miloj da noktopapilioj estis necesaj por produkti tian kvanton da ekstrakto. La ventro de la ĉizita trunko glitis singarde inter la mangrovoj, kiuj observis nian mildan procesion. “Kaj la filoj de Kiki kreis la mondon, kiel ludon, en la sablo de tiu maro, kaj popolis ĝin per siaj sonĝoj”, murmuris tra la dentoj la sorĉisto.

Ni alvenis al la vilaĝeto kaj elŝipiĝis el la pirogo. Histeriaj virinoj akceptis la ĉikireon; prenante lin je la brako, ili kondukis lin en la kabanon. Amaso da parencoj kaj najbaroj silentiĝis, vidante lin eniri. En la fundo, baraktante kaj gruntante, estis la kompatinda knabo: juna indianeto, posedita de tio, kio unuavide ŝajnis al mi severa epilepsia atako. Ligita je piedoj kaj manoj inter du fostoj, li skuiĝis perforte, kriante kaj malbenante. Kun la pojnoj skrapitaj ĝis la karno, li lasis sin fali kaj spasmis pendante de siaj ligiloj, duonfermante la okulojn kaj elŝprucigante ŝaŭmon de salivo. “Kaj el la sonĝoj de la filoj de Kiki naskiĝis la benoj de la mondo: la lumo, la aero, la akvo kaj la ĝangalo, kaj la anĝeloj, kiuj loĝas en ĝi”, preĝis la maljunulo.

La patrino rakontis al la sorĉisto — senmova, de kiam li eniris la ejon — la historion de la knabo, de la demonoj, kiuj turmentis lin, kiam li estis infano, de la aperaĵoj, kiuj persekutis lin senĉese, kaj de la spasmoj, kiuj trafis lin ĉiufoje, kiam demono eniris lian korpon. Ĉi-foje, ŝi diris, ili ne donis al la knabo eĉ momenton da paco, igante lin vomi el siaj internaĵoj vermojn kaj serpentojn. “Sed ne ĉiuj sonĝoj estis bonaj: ankaŭ la koŝmaroj de la filoj de Kiki popolis la mondon, kaj el ili ekestis la demonoj, kiuj kaŝiĝas en la ĝangalo kaj atakas la homojn, kiam Kiki ĉesigas sian dancon”, flustris la sorĉisto, tre mallaŭte.

Cachí Kirechá, kun malmola vizaĝo kaj mistika mieno, rigardis rekte la junulon kaj marŝis al li. Li montris per la montrofingro la okulojn de la posedito, rekonante la apartan demonon de tiu malsano, kaj ordonis al ĉiuj eliri el la ĉambro, krom la patrino, kiu devus helpi lin kaj atesti tion, kion li faros. Min ektremigis la penso, ke jam en tiu momento la kuracanto konis la finon de tiu renkontiĝo, kvankam neniu el ni povis prognozi, ĉu li venkos. Min konsternis lia decidemo antaŭeniri, kun plena konscio pri sia propra sorto.

De ekstere, inter la homamaso, ni kontemplis la sorĉiston, kiu kantis la reston de la magia kanto, ŝmirante per cindroj de anĝelo la indianeton, kiu tordiĝis en siaj ligiloj pli forte ĉe ĉiu kontakto. Mi vidis la patrinon, tremantan, retiriĝi en angulon, kaj la kuracanton bari la pordon. “Kaj la lukto inter anĝeloj kaj demonoj estas la historio de la vivo: Kiki dancas kaj ripozas; sonĝoj kaj koŝmaroj disputas pri la regno de la mondo, en la maro de la nenio”, tradukis mia akompananto.

Kio okazis poste, neniu scias. Dum la posttagmezo kaj la nokto aŭdiĝis krioj kaj blekegoj de la batalo inter la sorĉisto kaj la nekonataĵo; batoj kontraŭ la palmofolioj de la tegmento kaj kontraŭ la kanoj de la muroj sufokis la ploradon de la patrino, kiu petegis, ke oni lasu ŝin eliri. Ĉirkaŭ la frumateno la tumulto malpliiĝis kaj ĉe la tagiĝo, la kabano estis silenta.

Kiam la tago jam progresis, kelkaj viroj faligis la pordon. La demono estis pli forta ol la cindroj de anĝelo. Ni trovis la kadavrojn de la patrino kaj de la kuracanto etenditajn sur la tero, kaj la senvivan korpon de la junulo, stigmatizitan de neklarigeblaj ungobatoj, pendantan de la ŝnuroj. Mi alproksimiĝis al la ĉikireo kaj palpis lian kolon. La malvarma haŭto kaj la foresto de pulso konfirmis al mi la tragedion: la tribo perdis sian sanigiston. Kiam mi stariĝis por anonci la novaĵon, mi perceptis la aludon de soriso en la rigideco de lia vizaĝo. Mi kliniĝis super li kaj subite li kaptis min je la kolo, per siaj manoj ankoraŭ kovritaj de la smeralda brilo de la magia polvo. Mi sentis, ke la morto invadis min kaj ke kirlo de nigraj noktopapilioj forŝiris la animon el mia korpo. “Kiki estas tiu, kiu donas la vivon kaj kiu prenas ĝin”, flustris kun seka gesto la pala Kirechá, revenante al la vivo...