Malbonŝanco
mallonga novelo
Maŝintradukaĵo de la originalo, ankoraŭ ne reviziita de la aŭtoro.
Originalo en la hispana
al Lili Mendoza
Ruĝo sur ruĝo, jen ili estis, sur la raspa nigro de la asfalto. La scivolemuloj en rondo cedis lokon al la trafikpolicano, kiu vokis ambulancon, kiu alvenis malfrue kaj povis fari nenion.
José Ortiz ricevis de la Iberamerika Banko por Evoluigo stipendion por studi magistron ĉe Harvard pri la daŭripova ekonomia evoluo de landoj de la tria mondo. La kondiĉo de la stipendio, kiu devigis lin reveni al sia lando post la fino de liaj studoj, estis por li protokola redundo: li deziris nenion alian. Post du jaroj en la Kennedy-Lernejo de Registarado, ĉe la bordoj de la rivero Charles, li revenis summa cum laude al sia lando, kun ĉapelo pinta’o a la pedrá1, per flugo de American Airlines.
Post la nepra sankoĉo2, la unua afero, kiun li faris la sekvan tagon, estis porti sian diplomon al la Direkcio de Legalizoj kaj Aŭtentikigoj de la Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj. En la plenŝtopita ĉambreto, li prenis numeron kaj atendis sian vicon. Sur la muro li vidis la novan emblemon de la Centjariĝo de la Respubliko: la lastan fojon, kiam li vidis ĝin antaŭ ol foriri al Cambridge, ĝi havis la silueton de la unua prezidanto, kun lia spongeca lipharo, apud kelkaj steloj; nun, ĉe la alia flanko de la steloj, la deĵoranta prezidantino aldonis sian propran vizaĝon, kiel monumenton al sia napoleona narcisismo.
Kontrolinte la diplomon, binditan en ruĝa ledo kaj kun la simbolo de Harvard ore stampita, la oficistino donis al la junulo deponformularon kaj diris al li, ke li iru pagi kvar dolarojn ĉe la Nacia Banko. José marŝis kvin domblokojn ĝis la plej proksima filio de la Banko. Alveninte li vidis, ke la vico etendiĝas ĝis la strato. “Hodiaŭ estas salajrotago”, klarigis al li maljunulineto. Li remarŝis la kvin domblokojn sub la tagmeza suno, kaj demandis la oficistinon de la Ministerio, ĉu li bezonas novan formularon por pagi tion alian tagon. Sinjorino, kiu aŭdis lin, diris al li: “Fileto mia, tie ekstere estas sinjoro kun multkolora ombrelo; li vendas tiujn aĵojn kaj postulas kvin realojn.” José eliris al la strato kaj vidis la viron, sidantan sub la ombrelo apud aŭto kun malfermita kofro, plena de impostmarkoj kaj pagitaj deponformularoj. Poste li rigardis la muron de la Ministerio kaj vidis grandegan afiŝon, kiu diris:
“Estas malpermesataj la aĉetado kaj vendado de impostmarkoj kaj la faciligado de proceduroj, same kiel la ĉeesto de nerajtigita personaro por tiuj celoj en la terenoj kaj ĉirkaŭaĵoj de ĉi tiu publika oficejo. La Ministerio pri Eksterlandaj Aferoj ne respondecas pri la damaĝoj, kiuj eventuale estos kaŭzitaj al la uzanto, kiu sin donas al tiuj praktikoj, pro kio ni malkonsilas, ke oni uzu ĉi tiujn servojn ne rajtigitajn de ĉi tiu Ministerio.”
José ne volis pridubi, kial faciligi senbezone malfacilajn procedurojn, ŝparante al alia homo la vicon ĉe la banko, estas proskribite en lando, kie leĝdonantoj, kiuj aperas en televido montrante subaĉetan monon, estas reelektataj kaj dancas tamboritos3 kun la Prezidantino. Lia stomako grumblis kaj la suno brulis lian nukon. Li pensis iri al la banko, pacience stari en la vico, kaj poste iri al La Inmaculada por tagmanĝi kaj trinki chicha4, ĉar ties laktoskuaĵoj — kvankam ankoraŭ legendaj — jam ne estis eĉ ombro de tio, kio ili estis.
Li marŝis la kvin domblokojn trian fojon. Kiam li estis antaŭ la banko, li konstatis, ke la vico nun etendiĝas ĝis la lombardejo. Li profunde enspiris kaj firmiĝis en sia ideo. Kiam li transiris la straton, buso “ruĝa diablo”, kiu ignoris la ruĝan lumon, surveturis lin. En siaj lastaj sekundoj de vivo, José pensis pri sia patrino kaj pri sia koramikino, kiuj atendis du jarojn por revidi lin, pri la blua ĉielo de Cambridge, kiu tiom memorigis lin pri la ĉielo de Guararé, pri la subaĉetaj dolaroj sur la ekrano de lia televidilo kaj pri la maljunulo kun la multkolora ombrelo kaj la antaŭpagitaj formularoj. Lia sango kaj la diplomo restis tie, ruĝo sur ruĝo, sur la raspa nigro de la asfalto.
Notoj
- pintao: panama ĉapelo kun larĝa rando, farita el fajna seka pajlo, kun nigraj plektitaj desegnoj; hispane sombrero pintado aŭ pintao. ↩
- sankoĉo: abunda panama supo el kokaĵo kaj radikaj legomoj; hispane sancocho. ↩
- tamborito: panama folklora danco kaj kanto, gvidataj de tamburoj kaj manfrapado. ↩
- chicha: malvarma kaj dolĉa trinkaĵo el fruktosuko kaj akvo, tipa de Panamo. ↩
