Eksterordinara pedagogia ilo

Panamo estas lando kun grandega potencialo en la sektoro de transporto, loĝistiko kaj internaciaj servoj. Granda obstaklo por rikolti la fruktojn de tiu potencialo estas, ke la panamanoj, plejparte, ne regas la anglan. Paradokse, la panamaj studentoj ricevas lecionojn de la angla dum ses jaroj de mezlernejaj studoj, kaj kelkaj dum la elementa edukado. Tamen, la plimulto finas eĉ siajn universitatajn studojn kun preskaŭ nula rego de la angla kaj malbona uzado de sia propra lingvo, la hispana. La escepton al la regulo konsistigas la malmultaj privilegiuloj, kiuj povas pagi privatan edukadon aŭ privatajn kursojn de la angla por akiri bonan nivelon de kompetenteco en tiu lingvo. Tiu diferenco de ŝancoj kontribuas al la kreskigo de la breĉo inter riĉuloj kaj malriĉuloj en nia lando, ĉar la studentoj, kiuj ne povas financi siajn privatajn studojn de la angla, havos laborofertojn de pli malalta kvalito kaj en pli malgranda kvanto ol la junuloj, kiuj ja havis tiun ŝancon. Tiu kondiĉo ne estas ekskluziva al la panama realo, ĉar ĝi ripetiĝas en aliaj landoj.

Kurioze, la kialo, pro kiu la panamaj studentoj trovas malfacile lerni la anglan, estas la sama kialo, pro kiu ili neniam sukcesas perfektigi sian uzadon de la hispana: ili simple ne konas la bazan funkciadon de la lingvoj. Tiu manko ŝuldiĝas al tio, ke lingvoj kiel la angla kaj la hispana ne estas tute regulaj kaj logikaj. Pro tio, lerni duan lingvon estas tiel malfacile, ke eĉ post periodo de ses jaroj da studado po kvar horoj semajne, la meza lernanto ne kapablas komuniki, en egalaj kondiĉoj, kun denaskulo de tiu lingvo.

Lastatempe aperis en Panamo registaraj iniciatoj por antaŭenigi la lernadon de la angla kiel ilon de progreso por nia popolo. Mi aplaŭdas tiujn iniciatojn, kiuj celas plibonigi la instruadon de la angla al nia junularo, kaj mi invitas la respondeculojn pri tio konsideri la uzon de pedagogia ilo, kiu jam pruvis aliloke sian kapablon stimuli kaj faciligi la postan lernadon de la angla, kaj samokaze plibonigi la regon de la denaska lingvo. Tiu ilo estas la lingvo Esperanto.

Esperanto estas planlingvo, kies ĉefa celo estas servi al la neŭtrala komunikado inter personoj, kiuj ne havas komunan lingvon, tiel ke oni respektu la kulturajn diferencojn inter la homoj kaj garantiu klare kaj simple la internacian komprenon. Ĝin lanĉis en 1887 D-ro Zamenhof, pola kuracisto kaj lingvisto. Kvankam Esperanto estas lingvo per si mem, esploroj faritaj en landoj kiel Germanio, Aŭstralio, Nov-Zelando, Francio kaj Usono pruvis, ke ĝia studado ankaŭ faciligas la akiradon de aliaj lingvoj. Ekzemple, infanoj, kiuj studis Esperanton dum unu jaro kaj poste alian lingvon dum du jaroj, montras pli bonan regon de tiu lingvo ol tiuj, kiuj dediĉis tri jarojn al la lernado de la dua lingvo. Kompare kun aliaj lingvoj, Esperanto estas facile lernebla, ĉar ĝi baziĝas sur la plej oftaj radikoj de la hindeŭropaj lingvoj kaj havas logikan gramatikon sen esceptoj, kiu sekvas la naturan vojon de la esprimado de la homa penso. Esperanto kombinas simplecon, flekseblecon, fonetikan muzikecon, viglecon kaj riĉecon de esprimo. Ĝia literaturo, kiu inkluzivas pli ol tridek mil volumojn pri diversaj temoj, estas pruvo de tio. Nuntempe, post jarcento da praktika uzado en ĉiuj kampoj, Esperanto estas uzata de du milionoj da personoj en 165 landoj de la mondo. Grava procento de la deputitoj de la Eŭropa Parlamento serioze subtenas la eblecon, ke Esperanto fariĝu laborlingvo de Eŭropa Unio. Esperanto estis oficiale agnoskita kaj subtenata de Unesko en pluraj rezolucioj, ĉar ĝi montriĝis efika lingvo kiel veturilo de komunikado kaj kulturo. Kompanioj de la kalibro de Fiat, KLM, Petrobras kaj Bosch uzas komercajn kaj reklamajn informojn en Esperanto. La ĉefaj universitatoj de la mondo, kiel la Masaĉuseca Teknologia Instituto, havas Esperanto-klubojn. En Japanio, kelkaj entreprenoj instruas Esperanton al siaj dungitoj. Ĉina Radio Internacia, Pola Radio, Radio Vatikana kaj Radio Romo havas regulajn programojn en Esperanto. Pedagogiaj studoj pruvis, ke Esperanto estas ĝis dek fojojn pli facile lernebla ol iu ajn alia lingvo, kaj ke ĝiaj esceptaj kvalitoj faciligas kaj mallongigas la postan studadon de aliaj lingvoj.

La utila efiko de Esperanto por plibonigi la regon, kiun studento havas de sia gepatra lingvo, estis konfirmita en studo farita en Romo de D-ro Renato Corsetti, en kiu la mezlernejanoj, kiuj studis Esperanton, montris pli bonan regon de la itala ol la studentoj de la kontrolgrupo, kiuj ne studis Esperanton.

Aliflanke, la pedagogia valoro de Esperanto por faciligi la lernadon de aliaj lingvoj estis konfirmita en tri sciencaj studoj, kiujn mi priskribas sube. La unua studo estas esploro farita en Hungario de D-ro I. Szerdahelyi el la Universitato de Sciencoj de Budapeŝto. Grupo de studentoj kun la hungara kiel denaska lingvo studis Esperanton dum du jaroj en la tria kaj kvara klasoj de la elementa lernejo, kaj poste estis dividita por analizi ĝian lernadon de la rusa, germana, angla kaj franca lingvoj. Laŭ la rezultoj, studi Esperanton produktis plibonigon de 25% en la lernado de la rusa, de 30% por la germana, de 40% por la angla kaj de 50% por la franca. Alivorte, la infanoj, kiuj antaŭe studis Esperanton, lernis aliajn lingvojn rimarkinde pli rapide ol la studentoj, kiuj ne havis tiun antaŭan instruadon.

La dua studo estis farita en Germanio en 1982 de D-ro Helmar Frank, direktoro de la Fako de Pedagogio de la Instituto de Kibernetiko de la Universitato de Paderborn. Tiu studo pruvis, ke cent sesdek horoj da studado de Esperanto havas la saman propedeŭtikan valoron kiel sepcent kvardek horoj da studado de la angla. Tiu studo uzis Esperanton kiel modelon de la esencaj trajtoj de la lingvoj, kun la celo trovi manieron por faciligi la lernadon de la angla. La rezultoj montris, ke du jaroj da lingva orientiĝo per Esperanto donas avantaĝon de 30% en la lernado de la angla.

En alia eksperimento en Paderborn, certa aro da studentoj estis dividita en du konkurantajn grupojn. La grupo A komencis la lernadon de la angla en la tria klaso de la elementa lernejo; dum la grupo B sekvis kursojn de Esperanto kiel preparon dum la tria kaj kvara klasoj de la elementa lernejo kaj komencis la instruadon de la angla nur ekde la kvina klaso. La programo de la grupo B investis en Esperanto 160 horojn entute, kio povus ŝajni granda perdo de tempo. Tamen, laŭ la finaj rezultoj, en la sepa klaso (kio en Panamo egalas al la unua jaro de mezlernejo) la grupo B jam estis atinginta la saman nivelon de lernado de la angla, kiun montris la grupo A. Surprize, en la oka klaso (nia dua jaro de mezlernejo) la grupo B havis nivelon de la angla multe pli altan ol tiu de la grupo A. Alivorte, tiuj studentoj, kiuj profitis el la studado de Esperanto, gajnis pli da tempo ol ili investis en tiu preparo.

Alia studo en Paderborn trovis, ke por hispanlingvano necesas mil sepcent horoj da studado por atingi mezan regon de la germana, mil kvincent horoj por la angla, mil tricent por la franca kaj nur cent sesdek por Esperanto. Notu, ke Esperanto estas potenca lingvo, kapabla esprimi ĉiujn nuancojn de la homa penso.

La tria scienca studo, kiu konfirmis la propedeŭtikan valoron de Esperanto, estis slovena-kroata-aŭstra eksperimento gvidita de Zlatko Tišljar inter 1993 kaj 1995. Ĝi montris, ke investo de sepdek horoj en la studado de Esperanto antaŭ ol studi la anglan aŭ la germanan produktas redukton de pli ol cent dudek horoj en la tempo bezonata por atingi difinitan nivelon de kompetenteco en la cela lingvo.

Surbaze de la studo de Paderborn, oni rekomendas, ke la studado de fremdaj lingvoj komenciĝu en la elementa edukado, ekde la aĝo de 8 jaroj, kun du jaroj da instruado de Esperanto. Por profiti tiun ilon en la panama scenejo, la Ministerio de Edukado, la elementaj lernejoj kaj la gepatroj devas serioze konsideri la eblecon enkonduki la instruadon de Esperanto kiel pedagogian preparon por posta studado de la angla, ĉar estis science pruvite, ke ĝia studado en la infanaĝo stimulas kaj faciligas la postan lernadon de aliaj lingvoj.