Panama Radio en Esperanto

Unua elsendo de Panama Raporto: ĝeneralaj informoj pri la lando (geografio, historio, loĝantaro), klarigo pri la ĝusta nomo “Panamo”, kaj enkonduko al la tradicia muziko de Azuero. Sola novaĵo: tri policanoj maldungitaj post la fuĝo de kaptito.

Superrigardo de la panama politika strukturo: la respubliko, la militista diktatoreco de 1968–1989 (Torrijos, Noriega), la usona invado, kaj la tiama prezidentino Mireya Moscoso. Antaŭrigardo al la baldaŭa prezidenta elektado inter Martín Torrijos, Guillermo Endara kaj José Alemán.

La kuba ekzilito Luis Posada Carriles kondamnita en Panamo pro komploto murdi Fidel Castron; la ĉeffavorato Martín Torrijos evitas la prezidentan debaton, kritikata kiel “timanta demokration”; balotado antaŭvidita je la 2-a de majo.

Post monato da silento pro la elekta rezulto, raporto pri la venko de Martín Torrijos (filo de la diktatoro) kun ĉirkaŭ 47% de la voĉoj; kritikoj pri lia sperto kaj partiaj korupt-ligoj; la granda ŝtatŝuldo; la elpelo de hispana pastro pro kontraŭstaro al la kanaligrandigo; kaj kontestata verdikto donanta imunecon al la Supera Kortumo kaj la prezidento.

Speciala historia elsendo pri la 41-a datreveno de la Flaga Movado (9-a de januaro 1964): la Hay-Bunau-Varilla-traktato, la usonaj “zonanoj”, la sanga konflikto pri la flaghisado ĉe la Balboa-gimnazio kiu kaŭzis pli ol 20 mortojn, la rompo de diplomatiaj rilatoj, kaj la vojo al la Torrijos-Carter-traktatoj. Sen muziko, honore al la martiroj.

Mallonga elsendo pri la kritikita antaŭliberigo (2004) de kvar kubaj ekziloj, inkluzive Luis Posada Carriles, kondamnitaj pro komploto murdi Fidel Castron; Kubo akuzas ke tio makulis la internacian reputacion de Panamo.

La Komisiono por la Vero (esploranta la dumdiktaturajn krimojn) perdas registaran subtenon kaj devas iĝi neregistara organizaĵo; inundo en Guabito ĉe la kostarika landlimo; la verkisto Enrique Jaramillo Levi prezentas antologion de rakontoj de 32 panamaj verkistinoj. Legkesto kun leteroj el Kolombio.

Tuta elsendo pri la panama karnavalo: la kvintaga festo, la famaj konkursoj de Las Tablas kaj La Villa inter la reĝinoj de “calle arriba” kaj “calle abajo”, la akvoĵetado (“mojadera”), kaj kiel Panamurbo festas sur la strato Vía España.

Kriztempo en la Supera Kortumo: politikistoj, aktivuloj kaj la katolika eklezio postulas la eksiĝon de ĉiuj juĝistoj pro malfido al la justicsistemo. Poste, klarigo pri la katolika Karesmo-tradicio en Panamo (fiŝo anstataŭ viando vendrede). Legkesto el Kroatio/Serbio kaj Francio.

Prezidento Torrijos en oficiala vizito al Italio; la Internacia Foiro de Azuero. Ĉefe: detala kaj persona priskribo de “raspao”, la tradicia glacia frandaĵo de Panamo, kaj familia rito ĉe la Balboa-monumento.

Legkesto kun mesaĝoj el Rumanio/Usono kaj Francio. Ĉefe: intervjuo kun oceanografo pri subakva plonĝado en Panamo, komparante la Kariban kaj Pacifikan marbordojn kaj rekomendante la insularon Coiba.

Perforta krizo: registara projekto por reformi la socialsekurecon (postulanta pli aĝan emeritiĝon) kaŭzas amasajn protestojn, stratfermojn kaj centojn da arestoj de studentoj kaj laboristoj en Panamurbo. Legkesto pri pacifismo kaj la konstitucia forigo de la armeo post la usona invado.

La protestoj kontraŭ la socialsekureca reformo daŭras en David kaj Santiago; lernejoj kaj universitato refunkcias. Prezento de la nova kunlabora novaĵretejo “raporto.info” kaj de logistika simpozio en Azuero omaĝanta la esperantistajn viktimojn de naziismo.

Post kvin semajnoj da protestoj kaj kvar da strikoj (1500 arestoj, 158 milionoj USD perditaj), prezidento Torrijos petas la 90-tagan haltigon de la socialsekureca leĝo. Panamo unuafoje voĉdonas kontraŭ Japanio en la Internacia Balenkaptada Komisiono, kaj okazas la unua Geja Fiero-parado en la panama historio.

Tertremo (5,8) trafas Davidon kaj Bokas del Toro; la Internacia Librofoiro en Panamurbo (gastlando Ĉilio); la katolika televidkanalo nuligas du kritikajn opiniprogramojn, kaŭzante akuzojn pri cenzuro; Vatikano kreas militistan diocezon ene de la nacia polico, forte kontestata de eksprezidento Endara; la Nacia Naturparko Coiba fariĝas Unesko-Monda-Heredaĵo.

Lasta elsendo: Supera Kortumo-juĝisto Winston Spadafora procesas kontraŭ ĵurnalistoj pri liaj konfliktoj de intereso; senpunateco de la dumdiktaturaj krimoj daŭras; nacia dulingva klerigada plano por tri indiĝenaj popoloj; Kubo kaj Panamo restarigas rilatojn (kun Hugo Chávez kiel atestanto); amasa migrado de urania-papilioj; kaj granda sporta sukceso — la teamo de Curundú venkas la Junior League-mondĉampionecon kaj Panamo atingas historian duan lokon en la Ora Tasa de Konkakaf kontraŭ Usono.

Unua elsendo de Panama Radio, posteulo de Panama Raporto (2004–2005). Roberto prezentas sin kaj la programon, poste raportas pri du sinsekvaj akvo-interrompoj en Panamurbo, pluvodamaĝo en Kolono, kaj la kontestata rekomenco de akuzo kontraŭ du ĵurnalistoj antaŭe pardonitaj de prezidento Martinelli.

Novaĵoj pri la savo de la 33 ĉiliaj ministoj kaj la unua azia vojaĝo de prezidento Martinelli; postsekvo pri la pardonitaj ĵurnalistoj kaj nova kondamno de ĵurnalisto Rafael Ruiz; internacia kritiko de la persekutado de ĵurnalistoj; Monda Tago pri Nutrado; la unumiliona ŝiptrairo tra la Panama Kanalo; gratuloj al la Nobel-premiitoj Vargas Llosa kaj Liu Xiaobo. Granda parto de la elsendo estas legkesto kun mesaĝoj de aŭskultantoj el pli ol dudek landoj, inkluzive mencio en Radio Vatikano.

Enketo pri sinteno al geedzeco kaj samseksa edzeco; balotado pri delegitoj en la indiĝena regiono Ngäbe-Buglé meze de protestoj; la publikigo de VikiLeaks-dokumentoj pri la Iraka milito; la Saĥarov-premio al la kuba disidento Guillermo Fariñas; roza-rubanda marŝo kontraŭ mamkancero; postulo de justico pri la 2006-a incendio de aŭtobuso en Panamurbo; panamano elektita prezidanto de la Centramerika Parlamento.

Legado de la fama poemo “Patrio” de Ricardo Miró, tradukita al Esperanto de Roberto en 2005, akompanata de muziko de la ĉambro-orkestro de la Universitato de Panamo.

Historia superrigardo pri novembro kiel “la monato de la patrio”: la sendependiĝo de Hispanio (1821), la sendependiĝo de Kolombio kun usona helpo (1903), kaj la naskiĝo de la nacia flago, kun la lokaj datoj memorigataj tra la lando. Sekvas legkesto kun mesaĝoj el Hispanio kaj Novjorko.

Kvina elsendo de Panama Radio, publikigita la 27a de oktobro de 2023. Panama Radio revenas post 13-jara paŭzeto kaj denove elsendas en Esperanto. Roberto sin prezentas denove kaj resumas la historion de siaj du elsendoj pri Panamo, kaj klarigas la karakteron de la nova kaj estontaj elsendoj. Aktualaĵoj: 1) Panamanoj protestas kontraŭ la aprobo de mineja kontrakto, suspektante, ke kanada kompanio subaĉetis ties aprobon de la prezidento kaj la parlamentanoj, kaj timante ke tiu kompanio detruos parton de nia ĝangalo serĉante kupron. 2) Mirakle, panama eks-prezidento ŝajne iros al malliberejo pro mon-lavado. Finfine! Almenaŭ unu estos punita! Ligilo: muziko de Yin Carrizo.

Sesa elsendo de Panama Radio, publikigita la 30a de oktobro de 2023. Eksterordinara elsendo pri eksterordinaraj eventoj okazantaj en Panamo. La lastaj 10 tagoj en Panamo estis vere eventoplenaj. La manifestacioj kontraŭ la mina kontrakto, kiun ni jam diskutis en nia pasinta elsendo, daŭras kaj necesis reago de la prezidento de Panamo. Tio estos nia ununura temo hodiaŭ.

Sepa elsendo de Panama Radio, publikigita la 4a de novembro de 2023. La ĉefa temo pri Panamo, nacie kaj internacie, daŭre estas la popolaj protestoj kontraŭ minado. Aferoj en Panamo, kaj socie kaj politike, vere konvulsias, kaj malboniĝis dum la lasta semajno. (Se vi ankoraŭ ne aŭskultis niajn du pasintajn elsendojn, bonvole faru tion: vi ne bone komprenos la aferon sen tiu kunteksto.) Ligiloj: podkasto de Priscilla Gomez, muziko de Victorio Vergara, foto de Paola Ying.