Sur bona vojo

La sekva teksto estas intervjuo, kiun Carlos Atencio-Atencio, redaktoro de la literatura revuo Palabras Sueltas (Disaj Vortoj), faris kun Roberto Pérez-Franco en februaro 2005. Parto de ĉi tiu intervjuo aperis publikigita en la kvara numero de tiu medio, en marto 2005.

Roberto Pérez-Franco naskiĝas en 1976 en Chitré. Kun tri publikigitaj verkoj, li restis la plej juna el la panamaj novelistoj de antologioj dum la lastaj ok jaroj. Post kiam li finis siajn studojn pri loĝistiko ĉe MIT, li reprenis la plumon, preta venki literaturan sekecon de kvin jaroj sen novaj publikaĵoj.

Kiu estis la unua paŝo, kiun vi faris kiel verkisto?

La unua paŝo estis legi. Mi kreskis en la biblioteko de mia domo, admirante la geniojn de la pasinteco; tio determinis mian perspektivon pri la vivo. Mi legis konstante, ĉar la ĉeesto de la libroj sorĉis min. Min fascinis la noveloj de Los Santos de Eustorgio Chong Ruiz, amiko de mia patro. La dua paŝo estis skribi. Mi provis mallongajn rakontojn laŭ la stilo de tiu. La rezulto estis mia unua libro, publikigita kiam mi havis 17 jarojn.

Ĉu vi sentas vin kontenta pri tio, kion vi skribis?

Kiel verkisto, ne. El tio, kion mi subskribis ĝis nun, nenio meritas aperi en libroj de literaturo, krom paro da noveloj, artikoloj kaj poemoj. Sed kiel homo, mi estas kontenta. Disvolvi la teknikon kaj la propran stilon postulas tempon, kaj mi kredas, ke mi iras sur bona vojo. Mi aperas en kvin antologioj kiel la plej juna panama novelisto. Nun mi serĉas produkti rakontliteraturon de konstanta kvalito: bonan literaturon.

El viaj tiom multaj noveloj, kiun vi opinias la plej sukcese farita?

Kvankam la plej antologiita estas Cierra tus ojos (Fermu la okulojn) pro ĝia pli malgranda longeco, Vida (Vivo) estas multe pli bona ol la ceteraj miaj noveloj. Estas fragmento de tiu novelo, en kiu mi priskribas, kiel kampara knabo difinas “vivo”, kiu estas tre kortuŝa. Mia patra amo ne malhelpas al mi vidi la difektojn de miaj antaŭaj noveloj, precipe la unuaj. Tamen mi antaŭsentas, ke la plej bonaj noveloj de mia bibliografio ankoraŭ estas naskotaj.

Ĉu vi daŭrigos en la mallonga prozo?

Jes. Mi enfokusigas miajn literaturajn fortojn en la perfektigo de la novelo kiel mia ĉefa ĝenro. Mi kunhavas la ideon de Borges, ke la mallonga prozo, pro sia reduktita amplekso, pli taŭgas por perfektigo. Mi preferas ĝin pro ĝia konvinka forto. Mi provas iom da poezio, sed kiel sekrecio de la spirito, ĝi ne povas esti forĝata, malsame ol la novelo (kiu estas fabrikata, kiel la araneaĵo).

Kial ne la romano?

Unue, ĉar ĝi ne mankas al mi: la novelo kontentigas min. Due, ĉar la volumo de la romano postulas pli da tempo ol tiu, kiun mi nuntempe povas doni al ĝi. Skribi (eĉ legi) libron de la grandeco de La Regenta de Clarín superas mian tempobuĝeton. Kvankam mi eble skribos iun mallongan romanon estontece, mi nuntempe ne vidas inter miaj literaturaj interesoj iun longan romanon.

Kio laŭ vi mankas en Panamo, por ke la literaturo kreskus?

Mankas, ke la novaj verkistoj aspiru al perfekteco, kvankam ĝi ŝajnas nealirebla. La novelo estas la plej malbone traktata ĝenro en Panamo: ne ekzistas alia kun pli da malbonkvalitaj publikaĵoj (mea culpa). Ni devas legi la geniojn. Borges kaj Poe, ekzemple, havas multajn nesupereblajn novelojn kaj estas bona referenco. Same mankas pli honesta kaj klera kritiko, kiu evitu la facilan flatadon kaj la furiozan atakon.

Kiu panama novelo havas bonajn rakontajn rimedojn?

A orilla de las estatuas maduras (Ĉe la bordo de la maturaj statuoj), de Rogelio Sinán, estas la sola perfekta novelo, kiun mi ĝis nun legis en la panama literaturo. Ĝia ĉefa virto estas la senriproĉa regado de multoblaj perspektivoj: la rakonto ekas el la vidpunkto de petolema knabo, poste pasas al tiu de pastro, kaj finiĝas vidata de tri nudaj junulinoj. La lerta uzo de rememoroj kaj de la etoso, kaj la teksado de la intrigo, faras ĝin juvelo.

Ĉu ekzistas iu loka novelisto, kiu meritas ekstran rekonon?

Mi kredas, ke oni faris justecon al la plimulto el la novelistoj kun longa kariero. Ni ankoraŭ ne scias, ĉu iu el la novelistoj de la “generacio de la jarmilo”, el kiu mi estas la plej juna, meritos estontan rekonon. Anstataŭ novelistoj, estus pli bone honori eksterordinarajn novelojn: ekzemple, A orilla de las estatuas maduras meritas pli da rekono; sed La Boina Roja (La Ruĝa Bereto), ankaŭ de Sinán, ricevas troigitajn laŭdojn.

Ĉu estis por vi facile aŭ malfacile publikigi iun el viaj verkoj?

Relative facile. Miaj du unuaj verkoj, sen granda literatura merito, estis publikigitaj per propraj rimedoj. La tria estis publikigita en Cuadernos Marginales (Marĝenaj Kajeroj), pro la merito de Honora Mencio, kun tre malalta kosto. Mi intencas esti tre selektema pri miaj estontaj publikaĵoj. En Panamo la eblecoj por publikigi pliboniĝas.

Ĉu vi iam forlasos vian inĝenierkarieron por tute dediĉi vin al la literaturo?

Mi multe oferis por specialiĝi pri loĝistiko eksterlande. La literaturo pagis parton de la prezo: mi publikigis nenion dum kvin jaroj. Kvankam mi pensas daŭre specialiĝi pri loĝistiko, mi promesis al mi labori samtempe pri la evoluigo de mia noveltekniko. Mi ne forlasos la profesion. Mi aspiras esti, ne bona inĝeniero, kiu skribas, sed bona verkisto, kiu perlaboras sian vivon kiel inĝeniero.

Roberto Pérez-Franco estas la plej juna membro de la Fonda Estraro de la Panama Asocio de Verkistoj.