Kiam floras la macano
Maŝintradukaĵo de la originalo, ankoraŭ ne reviziita de la aŭtoro.
Originalo en la hispana
Fine ŝi estis fininta. Rapide ŝi metis la korbon sur sian kapon, turnis sin kaj foriris, postlasante la maljunan Cata, kiu, inter implikaĵoj de ŝaŭmo kaj amasoj da trempitaj vestoj, daŭre lavis en la rivero.
Magalis estis eksterordinare rapida hodiaŭ, kvazaŭ ŝi havus ion tre gravan por fari. La sinjorino estis perpleksa, ŝia instinkto diris al ŝi, ke la knabino ion planas kaŝe. Sed ŝi kaŝis sian scivolon sub la mantelo de sia singardo, kaj vidis ŝin silente foriri, supreniri la ravinon kaj perdiĝi sur la pado.
— Kia aĉaĵo! Estas vane. Mi esperas, ke nenio okazos al ŝi. Se ŝi aŭskultus min, se ŝi ĉesus fari tiujn aĉaĵojn, kiujn ŝi faras. Kvazaŭ ĉio estus ludo! Iu aĉaĵo okazos al ŝi, ĉar ŝi estas stultulino.
La maljunulino mallevas la kapon, forŝovas de sia vizaĝo harbuklon kaj vigle frotas la vestojn sur ligna tabulo.
La senkompata tagmeza suno cedas la lokon al freŝa brizeto de la seka sezono1, kiu deŝiras flustrojn de la arboj kaj balaas la polvajn vojojn.
La knabino iras maltrankvila, brulas en ŝia animo la deziro praktiki la malpermesitan, koni la kaŝitan, malkovri la sekretojn, kiuj estas malantaŭ la bono kaj la malbono. Ŝi portas inter siaj vestoj la paperon, kiun 'ña Lucrecia donis al ŝi tiun matenon en la urbeto, tion, kion ŝi tiel longe atendis, la plej grandan defion. La sinjorino nur diris al ŝi, ke ŝi uzu ĝin zorge kaj ke ŝi diru al neniu, de kie ŝi ĝin ricevis.
Fine ŝi povus akiri ĉion, kion ŝi volus, ĉion, kion ŝi ekdezirus, ĝis siaj plej etaj deziroj. Larĝa soriso desegniĝas sur ŝia vizaĝo. Ŝi rapidigas la paŝon. La koro dancas en ŝia brusto, trenata de unu flanko al la alia de ŝiaj iluzioj, ŝia menso promenas tra la universo de eblecoj, kiun ŝi ekvidas en sia estonteco.
Ŝiaj nudaj piedoj ruĝe koloriĝas kaj la polvo, kiun ili levas, implikiĝas en ŝia jupo. Dum ŝi pasas, kelkaj maljunuloj, kiuj ripozas sur siaj taburetoj klinitaj kontraŭ la pordoj, sekvas ŝin per la rigardo. Ili konversacias inter si. Ili scias, kion la knabino faras, kaj tio tute ne plaĉas al ili. La vivo instruis al ili, ke estas aferoj, kiujn oni devas respekti, aferoj, kun kiuj oni ne povas ludi. Iliaj profundaj kaj grizaj okuloj vidis multajn malbonajn, neklarigeblajn aferojn. Iliaj blankaj haroj parolas al ni pri foraj tempoj, pri kiam la elektra lumo ankoraŭ ne inundis la noktojn, pri kiam, je la sunsubiro, liberiĝis miloj da fantomoj, kiuj vagadis inter la ombroj, kiam la vento estis silampa2 kaj la kaprimulgoj, tepesas3. Iliaj fragilaj koroj memoras la respekton kaj la teruron, kiujn ili ĉiam sentis antaŭ la mistera. En iliaj mensoj konfuziĝas la fantomoj kaj la santerio, formante malhelan kaj danĝeran tuton por ili. Sed ne por ŝi...
De kiam ŝi estis malgranda, kiam, ĉe la lumo de guaricha4, en la domo el kanoj kaj koto de ŝia patrino, Doña Chela, kunvenis ĉiuj geknaboj de la ĉirkaŭaĵo por aŭskulti la rakontojn, kiujn Chela kaj Cata rakontis, kiam el iliaj lipoj fontis neelĉerpeblaj historioj pri mortintoj, fantomoj, aperaĵoj kaj sorĉoj, Magalis estis la sola, kiu ridis pri ili, ĉar la aliaj infanoj, kun la okuloj larĝe malfermitaj kaj la koroj rapide batantaj, tremis ĉe ĉiu eta bruo, eĉ ĉe tiu de folio, kiun la vento movis. Ŝi ne timis resti nokte sola ĉe la bordo de la rivero, malgraŭ tio, kion ŝia patrino povus diri al ŝi, ĉar por la knabineto la tepesa estis nenio alia ol elpensaĵo de la homoj.
La koboldoj, sorĉistinoj kaj chivatos5 havis la saman sorton, ĉar per sia ribelema spirito, Magalis alvokis ilin meze de la nokto, vokis ilin per la tuta forto de siaj pulmoj, invitis ilin aperi, sed neniam ŝi povis vidi ilin. Tial ŝi mokis siajn amikojn kaj, de tempo al tempo, ŝi kaŝis sin inter la arbustoj, kaj kiam ŝi vidis pasi iun el tiuj, kiuj loĝis apud ŝi ĉe la rivero, ŝi saltis sur ilin, hurlante kiel frenezulino. Kaj inter ŝiaj ridoj kaj la malbenoj de ŝia viktimo, kreskis ŝia skeptikismo tagon post tago.
Pli ol unufoje ŝi eltiris preĝojn el la buŝoj de siaj najbaroj, ĉar ŝi lasis telerojn kun cindro kaj gujavoj por logi la tulivieja6 al la pordo de sia domo, aŭ ĉar ŝi baniĝis nokte en la rivero, la ŝatata loko de la aperaĵoj. Ŝi volis pruvi, ke ĉiuj tiuj aferoj estas stultaĵoj, sensencaj rakontoj, kiuj devus maltrankviligi neniun.
Ĉar por ŝi, same kiel por la ceteraj el tiuj homoj, ĉio, kio enhavas en si ion neklarigeblan aŭ misteran, estas envolvita en la vualo de la malpermesita, ŝi ne povis ne senti certan plezuron disŝiri tiun vualon kaj montri al ĉiuj, ke ŝi ne timas la malbonon, kiu kaŭzas tiom da teruro al la aliaj.
Unu afero sekvis la alian. Neniu scias kiam nek kiel, sed eta timeto ekŝprucis en ŝi, subita konsciiĝo, subita frostotremo ekregis ŝian kuraĝon kaj igis ŝin ŝanĝi sian manieron esti. Antaŭ kelkaj monatoj Magalis ĉesis esti la moka kaj nekredema knabino. Iuj diras, ke aperis al ŝi la chivato, aliaj asertas, ke estis koboldoj, kiuj volis forporti ŝin.
Certe estas, ke la konsterno ne atendigis sin tiun nokton, kiam oni aŭdis teruran krion ĉe la rivero. Kelkajn sekundojn poste Magalis alvenis hejmen, terurita, nuda, banata de ŝvito kaj larmoj, kaj ekscitite balbutanta, inter la murmurado de la najbaroj, kiuj ĉirkaŭis ŝin.
— Mi vidis ĝin, mi vidis ĝin! Preskaŭ-preskaŭ ĝi forportis min, diable!
Sed la tempo pasis kaj la okazaĵo falis en forgeson.
Nur ŝi neniam forgesis ĝin. Al ŝia grandega konfuzo de la sekvaj tagoj sekvis kreskanta obsedo kovri sin per amuletoj kaj aliaj objektoj, kiuj povus protekti ŝin kontraŭ eblaj malbonoj kaj sorĉoj.
Iom post iom ŝi eniris la mondon de la santerio, de la spiritaj purigoj kaj de ĉio, kion tiaj aferoj kunportas. Tiam ŝi konatiĝis kun Doña Lucrecia. La sinjorino estis fama en la urbeto pro tio, ke ŝi faris santeriajn laborojn por tiuj, kiuj bezonis ilin. Magalis lernis de ŝi kelkajn aferojn kaj, iom da tempo post kiam ŝi konatiĝis kun ŝi, rakontis al ŝi pri tio, kio okazis al ŝi tiun nokton ĉe la rivero. Ŝi rakontis al ŝi, kion ŝi vidis, kaj la maljuna Lucrecia diris al ŝi:
— Li serĉas vin, Magalis, kaj li trovos vin. Pli bone estas, ke vi voku lin, antaŭ ol li trovos vin.
Kaj de kiam la maljunulino donis al ŝi la paperon tiun matenon, ŝi apenaŭ povis kaŝi sian avidon legi ĝin kaj praktiki ĝin. Ŝi sentas tiun saman ĝojon, kiun ŝi sentis kiel knabineto, kiam ŝi timigis siajn amikojn; la plezuron vidi la misteron malaperi antaŭ ŝiaj okuloj kaj konstati, ke trans ĝi estas nenio.
Nur ke, ĉi-foje, ja estas io, io tre granda kaj potenca. Tial ŝia sango brulas en ŝiaj vejnoj, kaj ŝi avide atendas la momenton, kiam, finfine, la potenco estos ŝia, nur ŝia.
Vesperiĝas. La kaŝema suno kuras malantaŭ la montajn krestojn, trenante sian mantelon ruĝan, oranĝan kaj violan. La montetoj forvaporiĝas kaj lasas sian malplenan kaj nigran silueton sub la flamanta ĉielo, dum, ĉe la alia flanko, inter la kreskanta nigro de la nokto, timeme aperas la luno, ardanta kiel perlamota konko, super la pejzaĝo el tegoloj kaj arboj de la malproksima urbeto, kaj kaŝeme leviĝas en la ĉielon.
Lunmielo, belega kaj ĉiela, kiu, gutante iom post iom per sia arĝenta brilo, fluas laŭ la muroj de la nigra ĉielo kaj elfluas ĝis la tero; ĝi banas la nubojn, la foliriĉajn arbojn, la riverojn kaj la vojojn, dolĉigante, malavare, la simplecon de la nokto.
La nokto sonĝas, freŝa kaj silenta, lulata de la senfina kantado de la griloj kaj de la preskaŭ neperceptebla murmuro de la akvoj de la rivero, kaj balancata de la brizo, kiu kuras ludeme inter montetoj kaj ebenaĵoj, kunportante odorojn de jasmeno kaj de kanango, envolvitajn en la sonĝoj kaj esperoj de la homoj, kiuj prilaboras tiun ĉi teron.
Indiferentaj, kiel la brizo, pasas malrapide la horoj.
Magalis, kuŝanta sur sia faldlito, rigardas, kiel la plena luno, belega kiel suno, ŝteliras inter la tegoloj de ŝia domo kaj kiel ĝi malrapide leviĝas en la ĉielon.
Ŝi timas. Ŝi ne plu estas tiel forta kiel antaŭe. Eble ŝi estas nur malpli stulta. Aŭ ĉu ŝi estas pli stulta? Ŝia animo tremas kiel la flamo de kandelo, en kiu brulas ŝiaj pasioj, dum konsumiĝas ŝia racio. Iumomente ŝi volus forgesi ĉion, sed stranga interna forto pelas ŝin antaŭen, tiu sama forto, kiu dum ŝia tuta vivo trenis ŝin tra la kampoj de la malpermesita, tra la malhelaj abismoj de la timo, kaj kiu ĉiam lasis ŝin eliri venka.
Sed nun ŝi estis antaŭ io multe pli granda, tro granda por ŝi, sed atingebla per ŝia mano, tiel proksima al ŝi kiel tiun nokton ĉe la rivero. Tio ja estis proksime. Tro proksime!...
Nun ŝi rememoras ĝin. La nokto plena de steloj, la rivero freŝa kaj torenta, la akvo glitanta sur ŝia haŭto, kaj la komforta sento disiĝi de la ceteraj mortemuloj, la sereneco kaj tiu senmezure loganta kaj kvietiga ekstazo, kiun estigas la unuiĝo kun la naturo.
— De ĉi tie min ne eltiros eĉ la diablo mem, se li venos!
Kaj kvazaŭ tio estus la guto, kiu superfluigus la glason, aŭ la voko, kiu malbridus la tutan furiozon de la malbono, malrapide, kaj kun la kreskanta forto de vulkano en erupcio, tumultiĝas la akvoj kaj ekblovegas la vento, trenante ŝin forte laŭflue, kie ruĝa lumo, intensa kaj fumanta, palpitas super la akvoj.
Vero estas, ke ŝi saviĝis per eta miraklo. Eĉ nun ŝia koro rapidas, kiam ŝi rememoras tion. Se ŝi ne estus forte alkroĉiĝinta al la nudaj radikoj de mangoarbo, la diablo estus forportinta ŝin.
Tial nun ŝi timas voki lin, kvankam 'ña Lucrecia diris al ŝi, ke ne necesas timi, se oni alvokas lin ĝuste. Sed se tio ne estas vera, se li forportos ŝin? Nu, ŝi devas riski.
Rapide, sed silente, ŝi serĉas la paperon, kiun oni donis al ŝi tiun matenon, kaj, irante piedpinte, ŝi eliras el sia domo. Per poŝlampo ŝi lumigas la ĉifitan kaj preskaŭ nelegeblan paperon, provante deĉifri ĝian enhavon.
— Ni vidu... “Mi alvokas vin, infera spirito. Mi postulas vian ĉeeston, venu al mi. Aŭskultu mian peton kaj donu al mi tion, kion mi petas de vi. Ricevu mian estontecon kaj donu al mi alian nuntempon. Venu al mi.”
Rapida frostotremo trakuras ŝian korpon. Ŝi glutas forte. Ŝi rememoras la maljunulinon tiun matenon, ŝiajn konsilojn kaj ŝiajn avertojn. “Ĉe la bordo de la rivero”, ŝi diris al ŝi. Nu, tio ne estos tre malfacila, kvankam ŝi iom timas ĝin ekde tiu nokto. “Sen vestoj, ĉar la krucaj kudroj forpelas lin”, ne mirinde, ke li aperis al ŝi tiun nokton, ĉar ŝi estis tute nuda. “Kio plu? Ha, jes!, je noktomezo, kun plena luno”. Jen la momento, ne estas tempo por perdi.
Per etaj paŝoj kaj rigardante nervoze ĉiudirekten, ŝi iras ĝis ŝi atingas la bordon de la rivero. La nokto estas profunda kaj klara, ĝi portas en la brizo la odoron de arbustaro kaj la freŝecon de la nokta roso.
Ŝi senvestiĝas. La nokto desegnas sur ŝia ŝvita korpo lunajn ekbrilojn, lasante diveni ŝian delikatan konturon. Ŝi iras malrapide antaŭen, ĝis ŝi mergas siajn polvajn piedojn en la riveron. Malforta soriso aperas sur ŝia vizaĝo. Eble ŝi pensas pri la mieno, kiun farus ŝia patrino, aŭ pri la kvanto da krucosignoj, kiujn farus la maljuna Cata, se ili vidus ŝin. Certe ili kriegus al ŝi: “Kion vi kredas, kiu vi estas?” aŭ alvokus sur ŝin ĉiujn sanktulojn de la ĉielo. Eble ŝi imagas, kiel ridinda ŝajnus al ŝiaj amikoj tio, kion ŝi faras, nuda je noktomezo en la rivero, tuj vendonta sian vivon. Aŭ kiel seniluziigita sentus sin Patro Conde, se li ekscius. Tio estas la lasta afero, kiun li atendus de unu el tiuj senkulpaj kreitetoj, kiuj en liaj manoj gutigis benitan akvon super la baptujon, aŭ ricevis la komunion en iu el liaj mesoj aŭ novenoj.
Grupo de blankaj lumflirtoj kronas ŝiajn paŝojn sur la spegulbildo de la luno. Ŝi daŭre iras antaŭen. La malvarma akvo iom post iom kovras ŝin, envolvas ŝin, ebriigas ŝin. La momento alvenis.
Ŝi levas en sia mano la paperon, kaj subakviĝas por momento en la refreŝigaj akvoj de la rivero.
La brizo igas ŝin senti nekredeblan malvarmon, kiu naskiĝas el la ostoj kaj frostigas al ŝi la sangon, ŝia kapo pulsas interne, ŝia spirado interrompiĝas, kaj el ŝia buŝo fontas la voko, forta kaj penetra.
— Mi alvokas vin, infera spirito!...
La koro saltas en ŝia brusto tiel forte, ke ŝia voĉo sufokiĝas en la gorĝo, ŝia spirado fariĝas profunda kaj maltrankvila.
— Ek, mi devas fari ĝin, mi nepre devas fari ĝin — kaj denove ŝia voĉo leviĝas trans la ravinojn: — Mi postulas vian ĉeeston, venu al mi. Aŭskultu mian peton kaj donu al mi tion, kion mi petas de vi. Ricevu mian estontecon kaj donu al mi alian nuntempon! Venu al mi!
Ŝia eĥo perdiĝas inter la palmoj, kaj la sama grandega silento, kiu regis kelkajn minutojn antaŭe, denove invadis la lokon. Magalis maltrankvile serĉas inter la ombroj la respondon al sia voko, sed la kvieton de la nokta bildo rompas nur la ondantaj frondoj de la altaj palmoj ĉe la bordo de la rivero.
Vane, ŝi retenas la spiron dum kelkaj momentoj, dum ŝi provas malkovri inter la bruoj de la nokto ion, kio perfidus la ĉeeston de la demono.
Nenio. Nur la murmuro de la akvoj, la eterna kantado de la griloj kaj la suspiro de la brizo inter la folioj.
Konfuzita de la rezultoj de sia sorĉvoko, aŭ de ilia manko, ŝi skuas la kapon, kvazaŭ provante kompreni, kio okazas. Ŝi faris ĉion, kion diris al ŝi Lucrecia. Eble ŝi ne kriis sufiĉe laŭte.
— Venu al mi!
La surdiga krio vibrigas la ravinojn kaj perdiĝas malantaŭ la kampoj de akvomelonoj kaj melonoj. Sed kvazaŭ la nokto neeviteble englutus ŝian voĉon, la sama netrapenetrebla silento envolvas ŝin tute. Ŝi sentas sin sola, senmezure sola.
Por momento ŝi kontemplas sin mem. Ŝi povas vidi, kiel antaŭ ŝiaj okuloj malaperas la iluzioj de ŝia estonteco, kiel la sonĝoj, kiujn ŝi semis en sia koro, rapide velkas. Ŝi sentas sin trompita. En ŝia menso aperas la bildo de Lucrecia, kun ŝiaj nigraj dentoj kaj ŝia sulkiĝinta vizaĝo, ridanta pri ŝi; tiu de ŝia patrino, tiu de Cata, tiuj de ŝiaj najbaroj, kaj eĉ tiu de la diablo mem, mokanta ŝin, ŝin! dum estas ŝi, kiu devas ridi pri ili, ĉar ili estas la stultuloj, tiuj, kiuj vivas timeme. Granda malamo gigantiĝas en ŝia brusto.
— Kio, ĉu vi ne aperos, malbenita? Nu, vi ne mokos min!
Malbenita diablo. Kiel li kuraĝas lasi ŝin vane atendi lin? Li aperas, kiam oni ne vokas lin, kaj kiam oni vokas lin, li ne venas. Tio estas neeltenebla. Neniu mokas ŝin! Li tenu sian potencon, se li volas, ĉar ŝi ne bezonas ĝin.
Furioza ŝi eliras el la akvo, kaj vestas sin haste.
— Por mi egale, putru kune kun via tuta infero, fiulo!...
Kaj dum ŝi kuris al sia domo, plorante pro kolerego, la luno daŭrigis, serena kaj ignorata, sian vojaĝon tra la ĉielo.
Ŝi sentas ĝin. Tie, ĉe la bordo de la rivero. La freŝa akvo, la rivero verda kiel guarapo7, la gaja kaj ludema brizo, la mangoarboj, la palmoj kaj la pura kaj blua ĉielo. Kaj la fulmanta suno de la seka sezono. Tio estas la problemo, la suno. Ne povas esti tage. Devas esti nokte. Sed ŝi sentas ĝin, vidas ĝin, spiras ĝin, deziras ĝin.
La momento alvenis.
Subite la suno transformiĝas en lunon, la tago en nokton, kaj la tuta mondo silentiĝas. Netrapenetrebla silento envolvas la lokon. Kaj ŝi, nuda en la nudeco de la nokto, serena per la sereneco de la luno kaj fiera per la fiereco de la steloj, levas siajn manojn en la aeron.
— Venu al mi!
Kaj post ŝia voĉo, kiu trakuras la ĉielon de rando al rando, kiel tuja respondo al ŝia voko, tremas la tero, nubiĝas la ĉielo, kaj el la bolantaj akvoj de la rivero, inter vaporoj, ekbriloj kaj flamegoj, aperas li, grandega, majesta, sed timinda kaj potenca, ĝuste kiel ŝi imagis lin.
Ŝi timas lin, tio estas vera, sed pli granda estas ŝia scivolo. Ŝi volas vidi lin de proksime, koni tiun enigman figuron, kiu vivas en la mallumo kaj kiun tiel timas ŝiaj homoj. Finfine ŝi vokis lin, kaj de nun ŝi havos lin ĉiam proksime, do ŝi devas alkutimiĝi.
Paŝon post paŝo ŝi mallongigas la distancon, kiu disigas ilin. Nun ŝi vidas lin pli bone. Li ne ŝajnas tiel malbona, kaj li tute ne estas malbela. Li estas prefere belaspekta. Kaj kun mieno de granda sinjoro, kiu trudas respekton.
Ŝi jam estis alproksimiĝanta tro, kiam li, per sia tondra voĉo, diras al ŝi:
— Ĉu vi volis min?, nun vi havas min. Mi donas al vi mian potencon. Vi povos regi la bonon kaj la malbonon laŭ via plaĉo. Sed iun tagon mi venos por vi. Kiam la macano8 floros, mi serĉos vin kaj forportos vin kun mi, por ĉiam.
La demono eligas tiel teruran ridegon, ke la knabino, terurita, provas fuĝi. Sed jam estas tro malfrue. Ŝi estas paralizita. Ŝi sentas, kiel ŝi leviĝas en la aeron, forte trenata al li. Ŝi baraktas senespere por malsupreniri, por alkroĉiĝi al io, al kio ajn, ŝi krias, piedbatas, ploras, sed ĉio estas vana. Ŝi estas tute en lia povo.
Sed ĝuste kiam ŝi kredas, ke estas ŝia lasta momento de vivo, li, neklarigeble, prenas ŝin je la ŝultroj kaj skuas ŝin perforte.
— Kio okazas al vi! Vekiĝu!
— Lasu min, mizera bruto!
— Vekiĝu, mi diras, knabino!
La kompatindulino timeme malfermas la okulojn kaj kontemplas, mirigita, la rondan vizaĝon de sia patrino, kiu, timigita, krias al ŝi, ke ŝi vekiĝu.
— Vi mortigos min pro ektimo, Magalis!
Sed ŝi ne respondas. Ŝi ne havas vortojn. Kaj dum ŝi spiras ekscitite, ŝi sentas, kiel la koro saltegas en ŝia brusto kaj kiel malrapide la animo revenas al ŝia korpo.
Ŝvitanta kaj ankoraŭ senvorta, ŝi forte ĉirkaŭbrakas sian patrinon, kiu rigardas ŝin kun tiu esprimo de senfina amo, kiun nur patrinoj kapablas doni.
Mateniĝas. La suno, iom post iom, aperas inter la tegmentoj kaj milde varmigas la freŝan aeron de la mateno.
Murmuroj de homoj, kiuj vekiĝas; de pordoj, kiuj, knarante kaj krakante, malfermiĝas larĝe; sonorado de sonoraj, malproksimaj sonoriloj; odoroj de kafo, de boligita manioko, de stufaĵo kun viando kaj de junmaiza tortiljo; sensacoj, kiuj ruliĝas sur la trotuaroj kaj kiuj, inundante la stratojn, baptas la novan tagon kaj vivigas la solecan pejzaĝon.
Vendistoj trenas siajn ĉaretojn plenplenajn de legomoj, fruktoj kaj viandoj, kaj anoncas, kriante, siajn varojn.
— Ja estas tomatoj, terpomoj, cepoj. Ja estas!
— Fiŝoj, fiŝoj!
— Manioko, po kvin reales9 la manioko!
Magalis iras gaje tra la urbeto, juna, eleganta kaj bela, kun ruĝa rubando, kiu kolektas en plektaĵon ŝian nigran hararon, kaj kun la vizaĝo radianta kiel la suno.
— Freŝa ruĝa lutjano!
— Ovoj, po dolaro la dekduo!
— Saaalikokoj, salikokoooj!...
Ŝi glitas inter la homoj kaj la vendistoj, kiuj rigardas ŝin flankokule kun stranga kombino de respekto, timo kaj deziro. Ŝi trairas la budojn kaj la manĝejetojn, rigardante, tuŝante kaj aĉetante foje funton de ĉi tio aŭ du paketetojn de tio, kaj kelkfoje pecon de loteria bileto. Sed ĉiam sorisante, tiel kiel la birdoj sorisas al la ĉielo aŭ la luno al la nokto.
— Junmaizaj bollos10! Po kvarono la bollos!
— Kiom kostas la tomatoj?
— Ok reales la funto, belulino.
Proksime de tie, sur senherba loko de korto, kelkaj infanoj ludas per turboj.
— Mi vetas, ke mi dancigos ĝin sur mia mano!
La knabo ĵetas, per vipa svingo de sia mano, la turbon en la aeron. La turbo, turniĝante kiel tornilo, flugas dum momento kaj falas sur la manon de la knabeto, kiu balancas ĝin kaj promenigas ĝin antaŭ siaj amikoj. Iliaj ridegoj disiĝas tra la korto.
Sed unu el la infanoj subite silentiĝas: Magalis pasas antaŭ ili. Kaj kvankam ŝi eĉ ne ŝanĝas sian paŝon, la infanoj ne kuraĝas eĉ palpebrumi.
Ili bone konas la historiojn — falsajn, kompreneble — pri la multaj infanoj, kiujn ŝi formanĝis. Kaj kvankam al ili, persone, ŝi ne ŝajnas tre sovaĝa, ili preferas ne riski, kredante senhezite la fantaziajn rakontojn, kiujn iliaj panjoj rakontas al ili kun la sola kaj kaŝita celo, ke iliaj infanoj, timante esti akuzataj pro malbona konduto antaŭ la “infanmanĝantino”, obeu ilin.
Sed la knabino ankoraŭ ne turnis la straton ĉe la angulo, kiam, sorisante petole, ili komencis silente sekvi ŝin.
Dume, la bela junulino revenas hejmen, ŝarĝita de paperaj sakoj kun manĝaĵoj kaj provizoj. Jam delonge mankas al ŝi nenio, ĉar la mono kaj la bonŝanco ŝajnas akompani ŝin.
La vivo sorisas al ŝi. Ekzemple, Manolito. Tiu junulo, kiu ĉiam plaĉis al ŝi, sed kiu neniam interesiĝis pri ŝi, nun kuŝas venkita ĉe ŝiaj piedoj. Krome, gajni la loterion per la kvar ciferoj kaj la resaniĝo de la reŭmatismo de ŝia panjo, ĉio en malpli ol du monatoj, donis al ŝi tian famon, kiun envius multaj politikistoj.
Kaj kiel en ĉiuj malgrandaj urbetoj, la novaĵo flugis kiel la vento: Magalis, la filino de Chela, havas potencojn. Multaj diras, ke ŝi estas sorĉistino; aliaj, pli prudentaj, kredas, ke la strangaj okazaĵoj ŝuldiĝas al stranga sinsekvo de hazardoj. Sed pri tio ne estas dubo, ke estas io mistera en tiu knabino.
Kiel ajn estu, post kelkaj semajnoj ŝi havis tian reputacion, ke el malproksimaj vilaĝoj venis homoj por viziti ŝin, por peti ŝin fari al ili ian laboron aŭ kuracadon. Neeblaj amoj, rompitaj geedzecoj, epilepsiaj infanoj, malsanaj bovinoj, familiaj malamoj kaj kvereloj, ĉio pasis tra ŝiaj manoj, kaj almenaŭ al preskaŭ ĉio, ŝi donis solvon.
Magalis, verdire, faris nenion. Aŭdinte la problemon, ŝi diris per solena voĉo: “Lasu ĉion en miaj manoj”, kaj poste ŝi pagigis al ili la viziton. Foririnte, la persono forgesis la aferon, kaj problemo solvita! Ŝi neniam eksciis, ĉu ŝiaj “laboroj” funkciis aŭ ne, sed, juĝante laŭ la ĉiam pli granda nombro de ŝiaj klientoj, ili devis doni tre bonan rezulton.
Tiel ŝi mem konstatis, ke ŝiaj potencoj ne estas onidiroj, kaj eĉ malpli produkto de sonĝo, sed ke ili estas realaj, kaj tre fortaj. Kio signifis ankaŭ, ke, pro la pakto, ŝi devos transdoni sian animon al la demono, kiam, ĉe la florado de la macano, kiu staras apud ŝia domo, li venos por pagigi al ŝi ĉion, kion li faris por ŝi.
Sed tiu tago estas ankoraŭ tre malproksima, ŝi pensas. Tiu maljuna macano jam de jaroj ne floras, kial ĝi florus nun? Krome, la macano floras nur de novembro ĝis januaro, kaj ni jam estas en februaro. Ŝi sentas sin memfida. Ŝi sorisas malforte. Ŝiaj piedoj lasas spurojn sur la ruĝa vojo el malfiksa tero.
Plurajn metrojn pli malantaŭe, kaŭrantaj malantaŭ alta herbaro, la infanoj disputas mallaŭte.
— Mi volas foriri! Tiu sorĉistino kaptos nin kaj manĝos nin vivaj.
— Ŝŝŝ! Ne estu tia timemulo, diable. Ĉu vi ne diras, ke vi estas vera virulo? Ni vidu, kiom sorĉistino ŝi estas.
Tiel, jen kaŭrantaj malantaŭ la herbo, jen kurantaj kaŝeme, ili sekvas ŝin, ĝis ili alvenas proksime de ŝia domo. Sed kiam ili vidas ŝin subite halti, per unu salto ili kaŝas sin malantaŭ arbo. Ĝi estis arbo kun malglata trunko, kun torditaj branĉaroj tegitaj de senfine multaj etaj floroj de intense flava koloro, ondantaj en la vento. Ĝi estis macano.
Floro, eta flava floro kun molaj petaloj sen aromo. Floro, kiu, skuata de la brizo, deiĝas de sia tigo, kaj malrapide falas turniĝante, ĝis ĝi trapasas la rigardon de la junulino.
Magalis vidas la etan floron fali ĉe ŝiaj piedoj. Ŝi estas paralizita. Malforta frostotremo supreniras laŭ ŝia dorso, hirtigante ŝiajn harojn. Ŝi ne volas rigardi malantaŭen. Ŝin terurigas tio, kion ŝi povus vidi. Sed, malrapide, ŝi turnas sian vizaĝon, ĝis ŝi vidas flankokule la grandegan flavan figuron de la arbo macano, kiu, kiel vikario de la transmondo, anoncas al ŝi la momenton de ŝia morto.
Grandega teruro ekregas ŝin. Kriante terure, ŝi lasas sin fali surgenuen sur la teron, kaj, dum ŝiaj aĉetaĵoj ruliĝas laŭ la vojo malsupren, la du teruritaj knaboj, plorante kaj kriante, fuĝas plej rapide laŭ la polva vojo.
La knabino, freneziĝinta, kaptita de paniko kaj malespero, ploras kriante sur la tero. En tiu momento ŝi povas vidi nenion krom angoro kaj morto, kiuj ĵetas ŝin en abismon, el kiu ŝi neniam eliros.
Sed ŝi ankoraŭ ne estas perdita. Ŝi scias, ke Dio ĉion pardonas kaj ĉion povas. Do, rapide stariĝinte, ŝi ekkuras al la urbeto. Tie, en la preĝejo, ŝi trovos protekton kontraŭ la demono. Li ne kuraĝos eniri la domon de Dio.
Magalis kuras sen halti eĉ momenton. Ŝiaj nudaj piedoj sangas pro la ŝtonoj de la vojo. Ŝi kuras kiel besto, spirante ekscitite, kvazaŭ ĉiu spiro estus la lasta. Plurfoje ŝi falas, forte batante sin, sed ŝajnas, ke la timo brutigis ŝin: ne estas en ŝia menso alia penso ol alveni je ajna kosto.
Ŝvita, sanganta kaj kun la vestoj ŝiritaj en ĉifonojn — sed kun la forto, kiun donas la instinkto de memkonservo — ŝi alvenas al la urbeto kaj kuras tra la ardantaj stratoj kun la piedoj senhaŭtigitaj. Sed nun ŝi ne devas halti.
Kelkaj maljunaj devotulinoj, kiuj vidas ŝin pasi, krucosignas sin timigitaj antaŭ tia spektaklo. Nun, kurinte dum pli ol duonhoro sub la senkompata suno, vundita kaj elĉerpita, ŝi falas brue, malpli ol du domblokojn for de la preĝejo. Ŝi estas tre proksima, tro proksima por ne daŭrigi, do, per superhoma peno, ŝi sukcesas stariĝi kaj pene antaŭeniri.
Post kelkaj angoraj minutoj, ŝi fine estas antaŭ la preĝejo, kun ĝiaj altaj turoj, ĝiaj ŝimiĝintaj tegoloj kaj ĝiaj pordoj larĝe malfermitaj, kiuj invitas ŝin eniri, trovi la dian pardonon kaj la trankvilon por ŝia turmento.
Denove ŝi falas, frakasante sian vizaĝon kontraŭ la bolanta asfalto de la strato. Ŝi malrapide levas sian ruĝiĝintan vizaĝon kaj balbutas malforte.
— Patro nia, kiu estas en la ĉielo, via nomo estu sanktigita...
Ŝi etendas la manon kaj sukcesas apogi sin sur la unua ŝtupo kaj, rampante, ŝi malrapide puŝas sin antaŭen.
— ...venu via regno, plenumiĝu via volo, kiel en la ĉielo, tiel ankaŭ sur la tero...
Ŝi sentas pikan doloron en la brusto, kvazaŭ ponardo trapikus ŝian koron de flanko al flanko. Ŝi etendas sian alian brakon, sed la doloro fariĝas pli intensa, kaj, por momento, ŝi denove tuŝas la teron.
— ...nian panon ĉiutagan donu al ni hodiaŭ, kaj pardonu al ni niajn ŝuldojn, kiel ankaŭ ni pardonas al niaj ŝuldantoj...
Ŝi provas atingi la lastan ŝtupon, ŝi rampas iom post iom, lasante post si spuron el koto kaj sango. Ŝia korpo estas frakasita; ŝia menso, turmentata; ŝia animo, pendanta je fadeno.
— ...kaj ne konduku nin en tenton...
Ankoraŭ iomete, kaj ŝi estos alveninta.
Ŝia tremanta mano etendiĝas ĝis la lasta ŝtupo, sed ŝia koro denove kunpremiĝas kaj la doloro fariĝas neeltenebla, kaj ŝi tordiĝas sur la ŝtuparo, plendante kompatinde.
— ...sed liberigu nin de la malbono...
Tiel — meze de la stertoro de ŝia spirado, de la sangado de ŝia korpo kaj de la plorado de ŝia animo — la morto envolvas ŝin kaj elŝiras de ŝi longan kaj profundan lamenton, kiu konfuziĝas kun sia eĥo en la profundaĵoj de la preĝejo.
La brizo blovas kaj, balaante la stratojn, leviĝas en kirlovento de polvo kaj falintaj folioj, kiu envolvas la misformitan korpon, kaj perdiĝas en la strateto.
Tiun matenon, dum la meso, neniu sciis, kio estas tiu granda ruĝa flako, kiu troviĝis ĉe la enirejo de la preĝejo. Iuj diras, ke ĝi estas afero de sorĉistinoj, aliaj diras, ke estis la chivato.
Neniu plu vidis la mortintan korpon de Magalis.
Apud la rivero, la palmoj dancas kun la vento kaj la flustroj de la nokto.
Malaperis Magalis. Neniu scias, kio okazis al ŝi: oni diras, ke la diablo forportis ŝin.
Nun, la maljuna Cata rakontas al siaj genepoj la historion de la ribelema knabineto, kiu ne timis la nokton. Kaj, ĉe la lumo de la guaricha, la aromo de la legendo envolvas la lokon.
Notoj
- La hispana originalo diras verano (somero), kio en Panamo signifas la sekan sezonon, de decembro ĝis aprilo. ↩
- silampa: en la panama folkloro, fantomo en la formo de blanka, senforma figuro, kiu vagadas nokte. ↩
- tepesa: alia nomo de la tulivieja. ↩
- guaricha: hejmfarita kerosena lampo, farita el ladskatolo aŭ botelo kun meĉo. ↩
- chivato: aperaĵo de la panama folkloro, speco de kriptozoologia demono. ↩
- tulivieja: aperaĵo de la panama folkloro, la fantomo de virino kondamnita vagi nokte laŭ la riveroj, serĉante la infanon, kiun ŝi dronigis; ŝi nomiĝas ankaŭ tepesa. Ŝi estas la ekvivalento de La Llorona en Meksiko kaj Mezameriko. ↩
- guarapo: trinkaĵo el la suko de premita sukerkano. ↩
- macano: arbo de la panama kamparo (Diphysa americana), kun malmola ligno kaj etaj flavaj floroj. ↩
- real: en Panamo, la popola nomo de kvin cendoj. ↩
- bollo: granda knedaĵo el juna muelita maizo, envolvita kaj boligita en sia ŝelo. ↩
