Vizaĝe al la vero

Antaŭ kelkaj tagoj oni transdonis al mi leteron en mia studinstitucio. La koverto havis oficialan leterkapon. La letero diris, ke al mi estis koncedita la privilegio porti la nacian flagon ĉe la fronto de la delegacio de la universitato en la parado de la 10-a de novembro, kiel rekono de miaj akademiaj rezultoj. La novaĵo tre plaĉis al mi, pro pluraj motivoj. Unue, por ĉiu homo de Los Santos estas nepriskribebla honoro porti la nacian flagon en la tago 10-a de novembro, kiu estas la plej glora tago de La Heroica Villa de Los Santos. Due, mi sentis tiun rekonon kiel grandan instigon daŭrigi studi kun ĉiam pli granda fervoro la pezajn fakojn de mia studprogramo, kaj ankaŭ kiel rehonorigon ene de la institucio, post mia unujara foresto por fari sendependajn esplorojn pri fiziko.

Mi poste eksciis, ke la Sinjoro Prezidanto ĉeestos la paradon de tiu tago. Kaj ke mi, kiel flagportanto de mia delegacio, portos la insignon de la patrujo antaŭ la tribuno destinita al li kaj al la membroj de lia Kabineto. Estas kutimo en tiuj paradoj, ke, pasante antaŭ la prezidenta balkono, la flagportantoj de la delegacioj haltu kaj turnu la vizaĝon al la Prezidanto, iomete klinante la flagon kiel omaĝon al la altaj eminentuloj ĉeestantaj. Mi tiam meditis pri la virtoj kaj bonaj agoj, kiuj farus la Sinjoron Prezidanton inda, ke la patruja insigno kliniĝu antaŭ li. Kaj kiom ajn mi penis, mi trovis neniun. Mi tiam demandis min, ĉu la Sinjoro Prezidanto vere estas Plejekscelenca. Kaj ŝajnis al mi, ke nek li nek lia Kabineto estas eĉ bonaj, kaj des malpli elstaraj aŭ plejekscelencaj.

Ekde la sama tago, kiam mi ricevis la leteron, mi decidis preni en unu manon la kialojn, kiuj instigis min turni al la membroj de la Kabineto la vizaĝon, kaj en la alian manon la kialojn, kiuj instigis min turni al ili la dorson, por kompari ilin kaj decidi, kion fari tiun tagon. Por turni al ili la vizaĝon mi trovis neniun kialon. Male, mi trovis multajn por turni al ili la dorson.

La unua kialo por turni al ili la dorson estis, ke ili dekretis la 10-an de novembro labortago en mia lando. Pro respekto al la glora tago, vera dato de la sola Unua Krio de Sendependeco de Panamo de Hispanio, tradicie la 10-a estis libera tago por ĉiuj loĝantoj de la lando, ekde kiam oni retrovis en la hispanaj arĥivoj la ekzaktan daton de tiu transcenda okazaĵo. La parado de la 10-a de novembro ĉi-jare en mia urbeto estis apenaŭ ombro de la parado de antaŭaj jaroj, koncerne la nombron de lernejoj kaj de vizitantoj. Kaj tio estas rekta sekvo de tiu erara decido de la Prezidanteco.

La dua kialo por turni al ili la dorson estis, ke ili faris nenion por haltigi la minadan projekton, kiu minacis detrui la ekologian ekvilibron de la fekunda kaj valorega Valo de Tonosí. Kaj eĉ pli, ke ili sendis membrojn de la kontraŭtumultaj fortoj (Doberman) el aliaj provincoj, ebriajn, por subpremi nin, grupon de homoj de Los Santos, kiuj pace protestis en Quema, kaj ili ĵetis al ni larmigajn gasojn, sen ke ni estus farintaj ian ajn agon, kiu meritus tion.

La tria kialo por turni al ili la dorson estis la buĝetaj tranĉoj, kiujn suferadis la Universitato de Panamo kaj la Teknologia Universitato de Panamo dum ĉi tiuj jaroj. Tiuj tranĉoj atingis la ekstremon ĉi-jare. Kiel studento de la Teknologia Universitato, mi vidas ĉiutage, kiel al miaj samklasanoj mankas libroj por studi kaj la taŭga ekipaĵo por evoluigi siajn kapablojn.

La kvara kialo por turni al ili la dorson estis, ke ili malŝparis tiom da milionoj da balboj el la ŝtata trezoro en tiu referendumo de aŭgusto, nur por satigi la personan kapricon de reganto, kiu volis reelektiĝi. Tiujn milionojn oni senespere bezonas en lernejoj kaj hospitaloj de la lando, kiuj disfalas, sen materialoj por labori.

La kvina kialo por turni al ili la dorson estis, ke ili ŝanĝis, tro abrupte kaj senkonsidere, la ludregulojn por la produktantoj de la interno de mia lando, kiuj ne havis tempon por adaptiĝi al la Tutmondiĝo kaj restis kun longa nazo, ne sciante, kion fari por travivi: salproduktistoj, tomatkultivistoj, kaj multaj aliaj produktantoj de agrikulturo kaj brutaro.

La sesa kialo por turni al ili la dorson estis, ke ili faris dum ĉi tiuj kvar longaj jaroj registaron de riĉuloj en lando de malriĉuloj, permesante al si tiajn luksojn kiel faraonajn vojaĝojn kun senfinaj delegacioj de partiaj lakeoj, kaj ke ili aĉetis nenecesajn helikopterojn kaj aviadilojn, luksojn, kiujn pagas la subnutrataj infanoj de mia lando.

La sepa kialo por turni al ili la dorson estis, ke ĉiuj membroj de la Kabineto kaj de la Asembleo, el kiuj la plimulto estas de la reganta partio, altigis al si la salajrojn, anstataŭ altigi la salajrojn de la dungitoj de mia lando, el kiuj multaj estas multe sub la minimumo, kiun oni bezonas por ĝuste nutri sin per la baza nutraĵkorbo, kaj des malpli por vivi dece.

La oka kialo por turni al ili la dorson estis, ke la Sinjoro Prezidanto ne havis la kuraĝon kaj la decon akcepti la publikan defion, kiun Arias Calderón plurfoje faris al li, ke li malkaŝu la originon de sia riĉaĵo.

La naŭa kialo por turni al ili la dorson estis, ke ili restarigis la sekretan konton de 6 milionoj da balboj jare de la Prezidanteco, konton, kiun Guillermo Endara, honesta homo, estis nuliginta ekde la komenco de sia registaro, kaj kiun la nuna Prezidanto denove revivigis, kiam li ekregis.

La deka kialo por turni al ili la dorson estis, ke la Sinjoro Prezidanto turnis la dorson al miaj universitataj kolegoj de Colón, kiuj volis transdoni al li leteron civitane kaj tre respekte.

Mi kredas, ke mi povus daŭrigi listigi la kialojn por turni al ili la dorson dum horoj. Kion mi ne povas, tio estas listigi la kialojn por turni al ili la vizaĝon, ĉar mi trovis absolute neniun. La simpla fakto, ke ili okupas altajn publikajn postenojn, ne igas ilin indaj je honoroj kaj omaĝoj, ĉar la titolo ne faras la libron, nek la etikedo la kuracilon. Necesas honesteco. Necesas integreco. Necesas virto. Necesas amo al la popolo.

Mi do decidis turni la dorson al la Sinjoro Prezidanto kaj al lia Kabineto dum la parado de la 10-a de novembro en La Heroica Villa de Los Santos, kaj tiel mi faris. Mi havis grandan respondecon sur miaj ŝultroj, ĉar kiel universitata studento mi devas diri tion, kion mi pensas kaj kion mi sentas, eĉ se tio ne plaĉas al tiuj, kiuj komandas la landon. Danke al Dio, ni vivas en demokratio, kie oni respektas la civitanajn rajtojn, kaj pro tio mi scias, ke mia protesto estos vidata kiel la ekzerco de civitana rajto, en paca kaj orda maniero.

Post mia protesto, la aŭtoritatoj de la Kabineto ne restis tre longe en la tribuno. Mi aŭdis diri, ke ili havis devontigojn, kaj mi ne dubas, ke tiel estis. Kvankam ili same kondutus, se ili timus, ke la sekvaj delegacioj ripetos la proteston en same civitana, orda, kaj do neriproĉebla maniero. Estas nature, ke, kutimiĝinte ricevi ĉiutagajn riverencojn de siaj regatoj, ili ne tre ŝatas ricevi kiel omaĝon la dorson de la homoj de Los Santos.

Mi povas diri al vi nun, ke ni, homoj de Los Santos, havas tro da historio kaj tro da digno por kliniĝi omaĝe antaŭ tiu, kiu humiligas nin, kaj por submetiĝi al jugo, kiu krome estas ridinda kompare kun tiu, kiun antaŭ 177 jaroj rompis la popolo, kuraĝigita de la ribela krio de brava kaj juna virino nomata Rufina Alfaro. Tamen, kvankam la loĝantoj de La Heroica Villa de Los Santos sentas mian agon kiel sian, devas esti tute klare, ke la respondeco estas nur mia. La ĝojo, kompreneble, estas de ĉiuj.